intersekse

Men spreekt over intersekse condities wanneer mensen in mindere of meerdere mate kenmerken van beide geslachten vertonen. Intersekse condities kunnen veroorzaakt worden door een andere constellatie in de chromosomen, of door een ongevoeligheid voor de werking van seksehormonen tijdens de prenatale ontwikkeling. Een deel van deze intersekse condities is zichtbaar bij de geboorte aangezien de arts opmerkt dat het geslachtsorgaan een niet-standaard vorm heeft. Hierdoor is het bij de geboorte moeilijk om op basis van de genitaliën een uitspraak te doen over het geslacht van het kind.

Andere vormen van intersekse worden pas duidelijk wanneer de geslachtshormonen tijdens de puberteit in werking treden (of net niet). Sommige intersekse mensen hebben medische problemen als gevolg van een slechte medische behandeling, en een aantal intersekse mensen hebben medische problemen als gevolg van hun intersekse-zijn. Lees veel meer over intersekse op het Idem platform.

Hoe vaak komt intersekse voor?

Het aantal intersekse mensen is moeilijk te bepalen aangezien niet alle vormen (meteen) zichtbaar zijn, en omdat er weinig consensus bestaat over welke vormen onder de noemer intersekse vallen. Volgens de Intersex Societry of North America (ISNA) wordt in 1 op 1500 à 1 op 2000 geboortes een expert in geslachtsverschillen geconsulteerd omdat de uiterlijke genitalia onduidelijk zijn. Maar er zijn veel meer mensen die geboren worden met subtielere vormen van sekse variaties, waarvan sommigen zelfs niet duidelijk zijn tot veel later in hun leven. In het baanbrekend artikel “How Sexually Dimorphic Are We? Review and Synthesis” van Blackless et al. (2000)  is een overzicht terug te vinden van het geschatte aantal intersekse mensen. Omdat niet alle variaties in sekse-kenmerken dezelfde fysieke uitdagingen geven of zelfs worden vastgesteld loopt het geschatte cijfer zelfs op tot 1.7% van de bevolking. Er zouden ongeveer evenveel intersekse mensen zijn als mensen met ros haar.

In de medische wereld spreekt men nog vaak van DSD: disorders of sex development (stoornissen in de geslachtsontwikkeling), vaak tot groot ongenoegen van intersekse activisten. Zij maken er dan “differences in sex development” van: verschillen in de geslachtsontwikkeling. Je leest hier wat meer omkadering rond de termen intersekse en DSD. In Vlaanderen is Intersekse Vlaanderen actief, in Brussel is er de organisatie Genres Pluriels.

Intersekse ≠ transgender

Intersekse personen hebben niet per se genderklachten. Toch kunnen beide samen voorkomen: bij de geboorte wordt immers voor het kind gekozen in welk geslacht het wordt geregistreerd en dus ook opgevoed. Als het kind later blijk geeft zich eerder in de andere geslachtsrol en identiteit thuis te voelen, dan kan dit aanleiding geven tot een geslachtswissel, medisch en juridisch.

Medisch gezien is dit van een andere orde dan in het geval van transgender-zijn. En ook juridisch wordt een andere procedure gehanteerd: men gaat in het geval van intersekse er immers van uit dat er bij de geboorteaangifte een verkeerde inschatting van het werkelijke geslacht is gemaakt, en de geslachtsverandering geldt dus met terugwerkende kracht. Een intersekse persoon krijgt dus met andere woorden een nieuwe geboorteakte. Dit in tegenstelling tot een transgender persoon: hier wordt in de marge een kanttekening gemaakt, die stelt dat vanaf de datum van inschrijving deze persoon het nieuwe geslacht heeft. Men kan zich afvragen of dit verschil wel te rechtvaardigen valt.

De leefsituatie van intersekse personen

Er is een groeiende internationale aandacht voor de positie van intersekse mensen, maar tegelijkertijd nog weinig kennis uit onderzoek over de impact van intersekse op de leefsituatie. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in Nederland publiceerde recent de uitkomsten van een verkennend onderzoek over de leefsituatie van personen met intersekse (“Leven-met-intersekse/DSD (pdf)“).

Dit onderzoek is uitgevoerd door Jantine van Lisdonk van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Het verkennende onderzoek is gebaseerd op literatuurstudie, diepte-interviews en een focusgroep met intersekse personen, en gesprekken met professionele deskundigen. De geïnterviewde intersekse personen vormen een specifieke groep, aangezien alle personen te maken hebben gehad met medische behandeling en contact hebben (gehad) met patiëntenorganisaties. Lees meer over dit onderzoek hier.