trans man/vrouw

Transgender personen voelen zich niet, of niet helemaal, thuis in de gender- en geslachtsrol die past bij het geslacht en de gender die hen bij de geboorte werden toegewezen. Het woord ‘transseksueel’ is de laatste jaren minder en minder in gebruik geraakt. De term werd vaak gebruikt om een onderscheid te maken met travestie of gender non-binaire personen. We kunnen stellen dat het nadeel van het woord ‘transseksualiteit’ berust op het feit dat het gemakkelijk verward wordt met seksualiteit. Transseksualiteit heeft echter niets met seksualiteit te maken. Bij transseksualiteit, of transgender-zijn gaat het om het aanvoelen van een genderidentiteit die mannelijk of vrouwelijk is, en niet klopt met het toegekende geboortegeslacht.

Vandaag de dag gebruiken we liever de afkorting trans, zoals in trans man (iemand die bij de geboorte het vrouwelijk geslacht kreeg toegewezen maar zich eerder een man voelt) en trans vrouw (omgekeerd).

Beleving ≠ operaties

Trans man of trans vrouw zijn geen synoniem voor ‘geslachtsbevestigende behandeling’ of operaties. Sommige trans personen kiezen inderdaad om het lichaam in overeenstemming te brengen met hoe ze zich van binnen voelen en zich sociaal gezien uiten, maar er zijn ook redenen waarom zij géén of slechts beperkte medische hulp zoeken of wensen. Er zijn tevens een hoop trans personen die zich sociaal zelfs niet durven of kunnen uiten (Motmans, 2009).

Hoe vaak komt trans-zijn voor?

Precieze aantallen geven van het aantal trans vrouwen en trans mannen is onmogelijk. Niet alleen omdat de groep zo divers is, en niet altijd duidelijk is wie geteld zou moeten worden, maar ook omdat niet alle trans personen medische en/of juridische stappen zetten waardoor ze geregistreerd worden. Trans personen zijn in die zin dan ook een ‘verborgen’ groep in onze maatschappij. De Cuypere & Olyslager (2009) berekenden een decennium geleden reeds hoe groot het deel is van de bevolking in Vlaanderen dat in hun leven te maken krijgt met een gendervraagstuk. Deze cijfers liggen op 1 per 2.000 à 1.000 voor trans vrouwen en 1 per 4.000 à 2.000 voor trans mannen. 

In de afgelopen jaren is het transgenderthema zeer aanwezig in de media, wat leidt tot een (snellere) (h)erkenning van iemands genderidentiteit en tot sneller de weg vinden tot informatie of (indien gewenst) zorg. Ook is het wetenschappelijk onderzoek zeer sterk toegenomen, wat nieuwe inzichten geeft over de vraag naar “hoe vaak komt het voor”.  Uit een grote representatieve Vlaamse bevolkingsstudies waarbij de genderidentiteit van de algemene bevolking, en dus niet alleen trans personen, werd bevraagd, blijkt dat dat 0.7% van de geboren mannen en 0.6% van de geboren vrouwen zich psychisch méér het andere dan het eigen geboortegeslacht voelen (zij hebben dus een incongruente genderidentiteit) (Van Caenegem et al., 2015). Toegepast op de Belgische bevolkingsgegevens komen we dan al snel uit op een groep van om en bij de 30.000 Belgen. Dat is een grotere groep dan de aantallen die instromen in de zorgsector en de aantallen die officieel een geslachtsverandering laten registreren. De twee grootste steekproeven bij transgender respondenten geven bovendien aan dat ongeveer één op drie van alle transgender personen zichzelf omschrijft als non-binair (gaande van 33% in de US (N = 6456, Grant et al., 2011) en 36% in de EU (N = 6579, European Union Agency for Fundamental Rights, 2014). Lees hier meer over cijfers.

Bronnen

  • De Cuypere, G., & Olyslager, F. (2009). Genderidentiteitsstoornissen: nieuwe visies en trends in de behandeling aan het UZGent. Verslagen van het Centrum voor Genderstudies, 18, 23-37.
  • European Union Agency for Fundamental Rights. (2014). Being trans in the European Union. Comparative analysis of EU LGBT survey data.. Retrieved from Luxembourgh: FRA.
  • Grant, J. M., Mottet, L. A., Tanis, J., Harrison, J., Herman, J. L., & Keisling, M. (2011). Injustice at every turn. A Report of the National
    Transgender Discrimination Survey. Washington: National Gay and Lesbian Task Force and the National Center for Transgender Equality.
  • Motmans, J. (2009). Leven als transgender persoon in België. Brussel: Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.