kinderwens

In de Belgische context is het thema ouderschap bij transgender personen erg precair. Dit heeft veel te maken met de criteria voor een officiële geslachtswijziging, zoals opgenomen in de wet op de transseksualiteit. Het criterium ‘het zich niet meer kunnen voortplanten volgens het oorspronkelijke geslacht’ betekent in de praktijk dat de gonaden moeten worden verwijderd (teelballen / eierstokken), waardoor het in theorie onmogelijk is dat een transgender persoon na een officiële verandering van geslacht, nog in staat zou zijn een kind te verwekken, hetzij te baren. Ook zijn gezien de langdurige hormonale behandeling en/of de chirurgische ingrepen vele transgender personen de facto niet langer vruchtbaar.

Uit Vlaams onderzoek onder transgender personen die in behandeling zijn (of geweest zijn) aan het UZ Gent, blijkt dat 46% voor de transitie een kinderwens had en 32% na de transitie, waarbij geen geslachtsverschillen werden vastgesteld (Motmans, Meier & T’Sjoen, 2011). Vooral jongeren vertonen een grote wens tot het hebben van kinderen. Uit hetzelfde onderzoek bleek dat 20% het hier best wel moeilijk mee had – wat er op wijst dat dit thema in de counseling aan bod dient te komen. Vooral jonge mensen, zij die nog aan hun volwassen leven moeten beginnen, hebben het erg moeilijk met het gegeven dat zij later geen kinderen meer kunnen krijgen (Motmans et al., 2011; Wierckx et al., 2012).

Ondanks de infertiliteitseis en de onvruchtbaarheid die hormonale behandeling en chirurgische ingrepen met zich meebrengen zijn er toch verschillende opties voor transgenders met een kinderwens. Zo kunnen transmannen en transvrouwen eigen gameten laten invriezen om later te gebruiken bij een fertiliteitsbehandeling. In sommige gevallen kan de partner hiermee kunstmatig bevrucht worden, in andere gevallen zijn een spermadonor of draagmoeder nodig. Ook kan gekozen worden voor adoptie.

Adoptie en draagmoederschap

Voor draagmoederschap ontbreekt tot nog toe elk juridisch kader, wat aanleiding geeft tot onzekerheid en mogelijk misbruik. Voor adoptie is dit anders: sinds adoptie is opengesteld voor koppels van gelijk geslacht, is het geslacht van de adoptie-ouders op zich irrelevant geworden. Een geslachtsverandering zou dan ook geen reden op zich mogen zijn voor een weigering. Bij adoptie wordt er echter wel steeds uitgegaan van het belang van het kind: ouders worden geselecteerd in functie van het kind, niet omgekeerd.

Bij binnenlandse adoptie zijn het de bestaande erkende diensten die de kandidaat adoptieouders selecteren. De procedure bestaat uit een verplichte voorbereiding en een evaluatie. De transgender achtergrond van een kandidaat-adoptant is natuurlijk iets dat besproken zal worden in de screening. Aangezien men je levensverhaal overloopt, zal de transitie hier niet in (mogen) ontbreken. Er zal zeker nagegaan worden hoe jij (en je partner) deze fase hebben beleefd, hoe je dit gegeven denkt aan te kaarten ten aanzien van je kind later, enzovoort. Kortom: niet het transgender zijn op zich is een belet, maar de beleving, verwerking en plaatsing hiervan in je leven zal zeker een aandachtspunt zijn, net zoals dit het geval is met andere belangrijke ‘transities’ in je leven. Het kan zijn dat de adoptiediensten zelf weinig afweten over het thema ‘transgender’, en zich vragen stellen over de mogelijke invloed op de ontwikkeling van het kind. Ook hier speelt weer het gebrek aan informatie en onderzoek naar het welzijn van kinderen van transgender ouders een rol. Adoptiediensten kunnen steeds contact opnemen met ons voor meer achtergrondinformatie.

Interlandelijke adoptie lijkt uitgesloten voor transgender personen, tenzij je het als travestiet of transgender verborgen kan houden. Aangezien je een letterlijk afschrift van je geboorte-akte moet insturen, is je officiële verandering van geslacht immers zichtbaar voor de bureaus in de landen van herkomst. En het zijn zij die de voorwaarden bepalen waaraan kandidaat-adoptieouders moeten voldoen. Aangezien het aantal toegankelijke adoptiekanalen erg beperkt is, hebben de erkende bureaus in de landen van herkomst keuze te over in het aanbod van kandidaat-adoptieouders. De voorwaarden zijn erg streng wat betreft leeftijd, huwelijk, religie, aantal kinderen, enzovoort, en zijn overeenkomstig de culturele gebruiken van het land van herkomst. Iedereen die te erg afwijkt van hun normen, zal de kans tot adoptie dus serieus zien verminderen.

Bronnen: