antidiscriminatie

Zowel op Vlaams als op federaal niveau ben je beschermd tegen discriminatie op basis van geslachtsverandering, genderidentiteit en genderexpressie. En ook op Europees niveau zijn er heel wat initiatieven. Hieronder kan je meer informatie vinden. Heb je zelf een klacht, dan kan je hier terecht.

Vlaanderen

Het Vlaamse Decreet houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid (2008) werd in maart 2014 uitgebreid en vermeldt nu ook expliciet genderidentiteit en genderexpressie als beschermde gronden.

De memorie van toelichting stelt het volgende: “Deze nieuwe beschermde kenmerken worden voornamelijk geïntroduceerd om een uitgebreide bescherming tegen discriminatie te garanderen voor alle transgender personen, met inbegrip van travestieten, interseksuelen, en andere gendervariante personen. Ze zijn bij uitbreiding echter evenzeer toepasbaar op eenieder met een gendernormoverschrijdende genderidentiteit en/of -expressie. De invoeging van beide kenmerken komt ook tegemoet aan de afspraken die door de deelstaten en de federale staat werden gemaakt naar aanleiding van de opmaak van het interfederale actieplan tegen homofoob en transfoob geweld. In dit kader werd overeengekomen om ‘genderidentiteit’ en ‘genderexpressie’ als beschermde kenmerken toe te voegen in elke (federale en deelstatelijke) antidiscriminatieregelgeving.” (p.6)

Het decreet specificeert bovendien de domeinen waarbinnen discriminatie niet kan. Het gaat om werk, gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting, mobiliteit, cultuur, jeugd, sociale voordelen en toegang tot en deelname aan economische, sociale, culturele of politieke activiteiten buiten de privésfeer.

Ook in de Franse Gemeenschap ben je beschermd voor de gronden “le changement de sexe, l’identité de genre et l’expression de genre.”  (Décret modifiant le décret du 12 décembre 2008 relatif à la lutte contre certaines formes de discrimination van 13/11/2015, publicatie in staatsblad op 08/12/2015 p.72777).

België

België beschikt over drie antidiscriminatiewetten:

  • de wet ter bestrijding van racisme en xenofobie,
  • de wet ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen (genderwet)
  • de wet ter bestrijding van discriminatie op grond van leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, een fysieke of genetische eigenschap of sociale afkomst.

De genderwet verbiedt directe en indirecte discriminatie, pesterijen op grond van het geslacht en ongewenst seksueel gedrag. Ze stelt in artikel 4, paragraaf 2: “Voor de toepassing van deze wet wordt een direct onderscheid op grond van  geslachtsverandering gelijkgesteld met een direct onderscheid op grond van geslacht.”

Hierdoor werden in eerste instantie enkel transgender personen beschermd, dit wil zeggen (hier begrepen als) “zij die een geslachtsveranderende behandeling hebben ondergaan, die ermee bezig zijn, of die van plan zijn dit te doen”. In België werd op 24 april 2014 een wetsvoorstel goedgekeurd om genderidentiteit en genderexpressie toe te voegen als beschermde gronden, om de bescherming tegen discriminatie zo uit te breiden tot eenieder die discriminatie ondervindt omwille van de genderidentiteit of genderexpressie. Deze aanpassingen aan de genderwet zijn van kracht sinds 3 augustus 2014, tien dagen na publicatie in het staatsblad.

Privérelaties, (seksuele) intimidatie in arbeidsrelaties of delicten die onder andere wetten of KB’s vallen, of die een gemeenschaps- of gewestbevoegdheid aangaan, vallen niet onder deze wet.

Indien iemand slachtoffer is van pesterijen of seksueel ongewenst gedrag op de arbeidsvloer, dan wordt de “Wet betreffende de bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk” (1996) toegepast. In dit geval kan het slachtoffer zich wenden tot de preventieadviseur van de interne of externe preventiedienst van de werkgever (of de vertrouwenspersoon en/of de vakbondsafgevaardigde). Aan deze wet werden tevens de gronden genderidentiteit en genderexpressie toegevoegd (zie hier voor de wetswijzigingen van 28 februari 2014) (Publicatie Staatsblad op 28 april 2014).

Verzwarende omstandigheid

De antidiscriminatiewet is een strafwet. Ze bestraft ook het aanzetten tot discriminatie, haat of geweld. Voor de discriminatiegrond geslachtsverandering kan er een strafverzwaring worden opgelegd voor het misdrijf doodslag en slagen en verwondingen. Men spreekt dan over een haatmisdrijf waarbij er door het transfoob karakter van het feit een strafverzwaring kan worden opgelegd. Momenteel geldt dit nog niet voor genderexpressie en genderidentiteit, of voor andere misdrijven. Toch is het belangrijk wanneer je aangifte doet om dit te melden aan de politie.

Europa

Het Europees Parlement vaardigde in 1989 een resolutie uit over het verbod op discriminatie van transgender personen. Het Parlement riep de Ministerraad en de Europese Commissie en de lidstaten op om voorzieningen en regelgeving te organiseren om het recht op medische geslachtsverandering te vrijwaren, en definieerde daarbij minimum standaarden voor de procedure, waaronder de wettelijke erkenning van de nieuwe burgerlijke staat. Dat deze richtlijnen nog lang niet overal toegepast worden, en dat ze tevens onvoldoende zijn om de rechtspositie van transgender personen in Europa te beschermen, werd recentelijk door een groot onderzoek uitgevoerd door de European Union Agency for Fundamental Rights verduidelijkt. (De voornaamste resultaten van deze studie, kan je in de zijkolom downloaden).

Transgender Europe (TGEU), de Europese koepelorganisatie, publiceert jaarlijks een index waarop ze 25 juridische categorieën vergelijkt, o.a. juridische erkenning van genderidentiteit, asiel, non-discriminatie, gezondheid en gezin. In de bijbehorende index kan je een overzicht terugvinden voor de regelgeving van de verschillende lidstaten.

Ook Amnesty International komt op voor de wettelijke bescherming van transgender personen. In een recent rapport “Because of who I am: Homophobia, transphobia and hate crime in Europe”, klagen zij aan dat de Europese Unie en haar lidstaten homofoob of transfoob geweld niet erkent als haatmisdrijven.