Lichaamsbeleving

Uit onderzoek blijkt dat onvrede met het lichaam een belangrijke rol speelt bij seksuele problemen (Doorduin & Van Berlo, 2012). Veel transgenders hebben het gevoel dat hun lichaam niet met hun zelfbeeld overeen komt, evenals het gedrag dat ze verwacht worden te stellen op basis van hun gender. Seksualiteit is een aspect van het leven waarbinnen het moeilijk is om die incongruentie van zich af te zetten. Seksueel gedrag en gedrag binnen relaties zijn immers vaak zeer gegenderd: actief, dominant, overheersend gedrag wordt vaak als mannelijk bestempeld; passief, nederig, meegaand gedrag als vrouwelijk. Dit zijn echter slechts sociale verwachtingen en deze kunnen verschillen van de persoonlijke interpretatie van gedrag, maar resulteren vaak in een ambivalent gevoel rond seks. De fysieke prikkels worden vaak wel prettig gevonden, maar het gevoel dat het lichaam niet klopt met het zelfbeeld zorgt ook voor afkeer en verdriet. Het vermijden van seks of grenzen stellen aan seksuele aanrakingen is dan vaak een manier om minder last te hebben van deze incongruentie (Doorduin & Van Berlo, 2012). Veel transgenders verlangen echter wel naar een bevredigend seksueel leven. Ongeveer 80% van de transgenders heeft voor de transitie al seksuele ervaring met een partner, maar de helft ervan vermijdt de genitaliën (Cerwenka et al., 2014). Ook andere seksuele handelingen dan genitaal contact kunnen een onderdeel zijn van seks, en hierbij wordt vaak minder incongruentie ervaren.

Masturbatie

Van de transgenders die zich aanmelden voor een medische interventie heeft meer dan de helft ervaring met masturberen (Cerwenka et al., 2014). Niet alle transgenders ervaren dit echter als prettig. Belangrijk is om zelf te ontdekken wat je leuk vindt en waar je persoonlijke grenzen liggen. Je kan op heel veel verschillende manieren seks hebben, en dit kan, maar hoeft niet samen te vallen met gedrag dat verwacht wordt binnen een bepaalde genderrol. Masturbatie kan een goede manier zijn om je lichaam te leren kennen en ook je partner te informeren over wat jij wel of niet leuk vindt. Er bestaat tegenwoordig ook heel wat transvriendelijk erotisch materiaal dat een veel meer divers beeld geeft van lichamen en seksualiteit dan traditioneel pornografisch materiaal, met onder andere ook transgender of genderqueer pornoacteurs zoals Buck Angel, Courtney Trouble of Jiz Lee.

Cross-gender fantaseren

Cross-gender fantaseren is het fantaseren met het beeld van zichzelf zoals men zich identificeert, soms enkel in de fantasie, soms ook door middel van kleding. Veel transgenders fantaseren tijdens seks of masturbatie over een lichaam dat beter bij hen past (Doorduin & van Berlo, 2012; Doorduin, De Graaf & Picavet, 2014). Cross-gender fantaseren hoeft echter niet altijd seksueel te zijn, vaak is het ook niet bedoeld om seksuele opwinding op te roepen, maar is dit een bijkomend en normaal effect van de positieve emoties die dit oproept.

Seksuele handelingen en identiteit

Je kan seks hebben op heel veel verschillende manieren, en uit bepaalde handelingen kan je ook identiteit halen. Er zijn verschillende hulpmiddelen die je kan gebruiken om er meer uit te zien zoals je je voelt, ook tijdens seks. Zo kan je ook zonder geslachtsaanpassende behandeling seksuele handelingen uitvoeren die je beter bij je gewenste genderrol vindt passen. Transmannen kunnen zo bijvoorbeeld een penisprothese of voorbinddildo gebruiken. Deze kan je vinden in een seksshop, of op een van de gespecialiseerde sites die hiernaast staan opgesomd. Natuurlijk zijn er ook transmannen die graag vaginaal of anaal gepenetreerd worden. Het aannemen van een dominante ‘mannelijke’ rol is immers slechts een maatschappelijke norm en kan verschillen van de persoonlijke interpretatie van seksuele handelingen. Zo kan een voorbinddildo zowel als mannelijk (representatie van een penis) als als vrouwelijk (vooral vrouwen gebruiken voorbinddildo’s) geïnterpreteerd worden.

Transvrouwen kunnen hun borstvulling aanhouden om zich vrouwelijker te voelen. Een andere manier voor transvrouwen om de incongruentie tussen lichaam en genderrol op te vangen is het aannemen van ‘vrouwelijke’ posities tijdens seks. Anale seks kan voor hun een manier zijn om gepenetreerd te worden en zo ‘vrouwelijk’ genderrolgedrag (volgens maatschappelijke normen) te vertonen. Los daarvan zijn er ook veel transvrouwen die nog steeds graag zelf penetreren tijdens seksueel contact.

Benoemen van lichaamsdelen

Woorden gebruiken die beter passen bij de genderidentiteit is een andere strategie die gebruikt kan worden om om te gaan met de incongruentie tussen lichaam en zelfbeeld bij seks. Zo kunnen lichaamsdelen en seksuele handelingen benoemd worden zoals ze zouden benoemd worden in de gewenste genderidentiteit. De interpretatie van bepaalde gegenderde lichaamsdelen en handelingen hoeft immers niet noodzakelijk overeen te komen met de gangbare interpretatie ervan. Transmannen die geen operaties ondergingen kunnen het zo ook hebben over ‘pijpen’ en ‘aftrekken’ wanneer hun clitoris wordt gestimuleerd.

Voor sommige transgenders volstaat dit om hun lichaamsbeleving, zelfbeeld en genderrol beter overeen te doen komen en zij ontwikkelen zo een bevredigende seksualiteitsbeleving. Andere transgenders vinden verdere stappen, zoals hormonale behandeling en geslachtaanpassende operaties, wel noodzakelijk om deze incongruentie te verkleinen.

Bronnen

  • Doorduin, T. & Van Berlo, W. (2012). Een dubbel gevoel. Rutgers WPF.
  • Doorduin, T., de Graaf, H. & Picavet, C. (2014). Seksueel gedrag, seksuele beleving en seksuele problemen van transgenders. In de Graaf, H., Bakker, B. & Wijsen, C, Een wereld van verschil. Seksuele gezondheid van LHBT’s in Nederland 2013, 61-83. Rutgers WPF.
  • Cerwenka, S., Nieder, T., Cohen-Kettenis, P., De Cuypere, G., Hebold Haraldsen, I., Kreukels, B., Richter-Appelt, H. (2014). Sexual Behavior of Gender-Dysphoric Individuals Before Gender-Confirming Interventions. Journal of Sex & Marital Therapy, 0, 0, 1-15.