Sportbeleid

De Vlaamse sportfederatie bracht onlangs een overlegtool uit omtrent transgender personen in de sport. Via deze tool wil VSF sportfederaties een hulpmiddel aanreiken om een eigen beleid rond transgendersporters stap voor stap proactief vorm te geven. “Zo kan je de sportdeelname voor transgender personen vergemakkelijken en ben je bovendien voorbereid op mogelijke vragen. Het is namelijk voor niemand aan te raden om onder tijdsdruk of ad hoc in regels of oplossingen te moeten voorzien”, zo stelt VSF. Deze tool kan gebruikt worden als uitgangspunt voor intern overleg om na te denken over een beleid van de federatie rond deze doelgroep. Als voorbereiding wordt aangeraden om de publicatie ‘Gender en sport’ (zie hiernaast) te lezen.

Ook Sport Vlaanderen bracht een brochure uit die suggesties aanreikt om de integratie van transgender leden vlot te laten verlopen, de wettelijke context schetst en tips geeft met betrekking tot praktische zaken. Ook in Nederland is een dergelijke brochure uitgegeven. Op de website van Out For The Win vind je ook heel wat info en getuigenissen terug. Ook het ICES en Sport Vlaanderen kunnen je helpen met de ontwikkeling van een eigen beleid. De website van TransAthlete lijst alvast een aantal voorbeelden op van een goed transgender beleid in sportorganisaties. Dat zo’n beleid verder moet gaan dan enkel regels opstellen voor sportfederaties, wordt duidelijk uit een recent Schots onderzoek. Van de 115 respondenten gaf 80% aan dat zij persoonlijk homo- of transfobie hadden meegemaakt, of er getuige van waren. In deze groep gaf 96% aan dat zij slachtoffer waren van verbaal geweld, 16% rapporteerde fysiek geweld en 7% meldt seksueel geweld.

Internationale en nationale richtlijnen

Binnen de internationale en nationale topsport gelden andere en vaak meer strenge regels dan in de breedtesport (sport die door alle lagen van de bevolking beoefend kan worden op amateuristische basis). De reglementering rond deelname aan wedstrijden en competities moet ook nauw opgevolgd worden. Die regels zijn soms erg geslachtsafhankelijk. Tijdens de Olympische Spelen van Peking in 2008 bijvoorbeeld, werden (vrouwelijke) atleten die ervan werden verdacht man te zijn, aan een genderverificatietest onderworpen, in opdracht van het Aziatisch Olympisch Comité. De Chinese overheid zette hiertoe een labo op om uit te maken of de deelnemende atleten wel ‘echt’ man of vrouw waren. Het Union Medical College, dat verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de testen, wilde dit doen door een onderzoek van de fysieke kenmerken van atleten, een bloedafname om hormonenniveaus te controleren en een chromosomenonderzoek.

In het verleden werden dergelijke tests geregeld uitgevoerd, maar het Internationaal Olympisch Comité (IOC) besliste in 1999 al om deze tests niet meer af te nemen, wegens ethisch ongepast en wetenschappelijk onbetrouwbaar. Het IOC baseert zich nu op regels zoals opgesteld in de ‘Statement of the Stockholm consensus on sex reassignment in sports’. Sporters die willen deelnemen aan een EK, WK, Olympische spelen of Paralympische Spelen moeten voldoen aan de richtlijnen van desbetreffende organisaties. Er leeft heel wat in dit gebied en ondertussen gelden de richtlijnen die komen van een “Consensus Meeting on Sex Reassignment and Hyperandrogenism” georganiseerd door het IOC in november 2015. Men besliste dat chirurgische en juridische eisen vervallen. Enkel hormoonwaarden als medisch criterium blijven wel overeind.

Transgender mannen kunnen ten allen tijde mee doen aan de mannencompetitie. Transgender vrouwen wordt enige beperking opgelegd qua testosteronniveau: zij dienen minimum 12 maanden onder 10 nmol/L testosteron niveau te zitten vooraleer zij aan de Olympische Spelen mogen deelnemen. Deze waarden kunnen ten alle tijden worden gecontroleerd. Wanneer het testosteronniveau de grens van 10 nmol/L overschrijdt, riskeren ze een schorsing van 12 maanden. Bovendien moeten zij hun genderidentiteit als vrouw declareren – een verklaring die voor een periode van minimum vier jaar geldig blijft. Ook intersekse topsporters of vrouwen met hoge testosteronspiegels komen mogelijks in de problemen en moeten soms een anti-testosteronbehandeling volgen die invloed heeft op de sportprestaties maar ook op het emotioneel welbevinden.