hoe aankondigen?

Als een werknemer van genderrol en eventueel van geslacht verandert, dan verandert er een heel team mee. Zo’n aankondiging is voor alle transgender personen een ingrijpende en spannende gebeurtenis. Iedereen kiest daarvoor het meest geschikte moment en de meest gepaste vorm. Een overzicht van belangrijke stappen:

Afspraken tussen werkgever en werknemer

Als een werknemer start met een genderrolomkering, is het van groot belang daarover duidelijke afspraken te maken tussen werknemer en werkgever. Een samen uitgekiend plan van aanpak heeft meer kans op slagen en versterkt het wederzijdse vertrouwen.

Een aantal vragen die best besproken worden, zijn:

  • Wanneer wenst de medewerker in de gekozen genderrol te verschijnen en zijn of haar persoonlijke gegevens en aanspreekvormen te veranderen?
  • Welke aanpassingen zijn er nodig in de systemen en databanken?
  • Wil men graag in de huidige functie blijven of wordt hij of zij liever overgeplaatst (naar een minder publieke of minder verantwoordelijke functie)? Wie informeert de collega’s, diensthoofd, klanten of leerlingen en wanneer? Is er behoefte aan uitleg of vorming door een onafhankelijke instantie?
  • Welke afspraken kunnen er gemaakt worden over kledingvoorschriften, kleedkamers, gebruik van sanitair?
  • Waar kunnen collega’s terecht met vragen of bedenkingen? Bij de werknemer zelf of bij een instantie of persoon die hiervoor wordt aangeduid?
  • Wat is de te verwachten tijdsduur en het verloop van het proces? Wat zijn de te verwachten afwezigheden? Welke afspraken kunnen er gemaakt worden om de te voorziene afwezigheden door chirurgische ingrepen te plannen?
  • Is de werknemer afdoend beschermd door de bestaande maatregelen voor privacybescherming en tegen pesterijen, en door bestaande verzekeringen? En anders: hoe kan de werkgever die aanpassen?

Hoe kondigt u een genderrolomkering aan op de werkvloer?

Collega’s, klanten of leerlingen informeren is wenselijk als ze de werknemer vooraf al in een andere hoedanigheid kenden. Vorming moet op twee niveaus gebeuren: enerzijds is er nood aan algemene informatie over het transgender thema, en anderzijds is individuele informatie nodig om de situatie van de persoon in kwestie beter te begrijpen. Deze informatie dient echter rekening te houden met de privacy van de betrokkene: meer zeggen dan nodig is, hoeft zeer zeker niet.

Soms last een werknemer een korte werkonderbreking in vóór hij of zij opnieuw komt werken in de nieuwe genderrol. Anderen kiezen ervoor om aan de slag te blijven en informeren hun collega’s voor het weekend of voor de vakantie dat er veranderingen op til zijn. In elk geval is het van groot belang concrete afspraken te maken, en waar mogelijk met ondersteuning van de HR-manager, de sociale dienst of de ombuds- of vertrouwenspersoon.

De werkgever kan de juridische verplichtingen van het management onderstrepen en zeggen dat pesterijen onaanvaardbaar zijn. Een dergelijke ondersteunende boodschap vanuit het hogere kader, voorkomt wellicht al heel wat problemen.

Bij een aankondiging wordt best rekening gehouden met deze aandachtspunten:

  • Geef genoeg kwaliteitsvolle en feitelijke informatie over transgenderisme die tegemoetkomt aan de nieuwsgierigheid van de collega’s.
  • Ga niet te veel in detail over de specifieke persoonlijke situatie.
  • Respecteer de wensen van uzelf/de transgenderwerknemer en uw/zijn of haar recht om persoonlijke medische details geheim te houden.
  • Geef de informatie op een manier en in een vorm die past bij het publiek voor wie ze bedoeld is.
  • Geef gedetailleerd op waar en hoe collega’s meer informatie kunnen vinden over dit thema.
  • Geef duidelijk aan met welke naam en aanspreekvorm u/de transwerknemer aangesproken wil worden.

Derde onafhankelijke partij

Als er problemen opduiken tussen collega’s of met klanten, kan het nuttig zijn om een derde onafhankelijke partij uit te nodigen om wat toelichting te geven of om te bemiddelen. Vaak ontstaat er wrevel of angst uit onwetendheid en vooroordelen. Zo zijn vrouwelijke collega’s soms bang voor een ‘mannelijke’ transvrouw in de kleedkamer, omdat ze er van uitgaan dat die transvrouw ‘eigenlijk een man is’.