juridisch kader

Om de positie van transgender personen op de arbeidsmarkt beter te kunnen kaderen, is het nuttig om een inzicht te hebben in juridische regelgeving met betrekking tot het transgenderthema.
Zo is er een wet over transseksualiteit, die het recht geeft om van voornaam en/of geslacht te veranderen. Ook is het mogelijk om studiebewijzen te bekomen met de nieuwe voornaam. Verder zijn er heel wat beschermende maatregelen tegen discriminatie of pestgedrag, en voor de bescherming van de privacy. Wij gaan hier wat dieper op in.

Recht op voornaams- en/of geslachtsverandering

Meer informatie omtrent het recht op voornaams- en geslachtsverandering in de geboorteakte kan u lezen op de respectievelijke pagina’s op onze website. Belangrijk om weten is dat wanneer je officieel van geslacht verandert, je opgebouwde rechten en plichten in het vorige officiële geslacht van tel blijven- je blijft immers dezelfde persoon, ook al veranderde je rijksregisternummer. Krachtens het nieuwe artikel 62bis, § 4, 2de lid, van het Burgerlijk Wetboek heeft de akte houdende vermelding van het nieuwe geslacht uitwerking vanaf haar inschrijving in het register van de akten van geboorten. De geslachtswijziging geldt dus vanaf die datum en niet met terugwerkende kracht. Concreet betekent dit dat alle (opgebouwde) rechten zoals pensioenbijdragen, anciënniteit, en afgesloten contracten of verzekeringen geldig blijven. Er dient dus bijvoorbeeld geen nieuw arbeidscontract te worden afgesloten.
Bovendien hebben personen die officieel van naam veranderden sinds 1 september 2012 het recht om hun studiebewijs te laten vervangen door een exemplaar met de nieuwe naam. Dit voorkomt heel wat problemen in het eventueel verder studeren, of bij het solliciteren. De wettelijke basis hiervoor werd gelegd in het decreet van 29 juni 2012 betreffende de noodzakelijke bepalingen voor de organisatie van het onderwijs. De exacte procedure is terug te vinden op deze pagina.

Bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag

Uitsluiting, niet geaccepteerd worden in de nieuwe rol en pesterijen op de werkvloer: het komt helaas voor. Duiding en vorming kunnen helpen, en het is ook van groot belang dat een aanspreekpersoon in de organisatie (bijvoorbeeld de vertrouwenspersoon, de psychosociale preventieadviseur, een ombudsdienst, personeelsdienst, HR-afdeling, of de leidinggevende) ingeschakeld kan worden om pestgedrag bespreekbaar te maken.
Pestgedrag tegenover transgenderwerknemers kan men op dezelfde manier aanpakken als ander pestgedrag: de werkgever heeft hiervoor geen apart transbeleid nodig. Een organisatie kan wél in haar antipestbeleid uitdrukkelijk transgenders vermelden als daar ook andere doelgroepen in worden opgesomd.

Als iemand slachtoffer is van geweld, pesterijen of seksueel ongewenst gedrag, geldt de federale wet van 04/08/1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk en het koninklijk besluit van 17/05/2007 betreffende de voorkoming van psychosociale belasting veroorzaakt door het werk, waaronder geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Aan deze zgn. Welzijnswet werden tevens de gronden genderidentiteit en genderexpressie toegevoegd (zie hier voor de wetswijzigingen, publicatie in het Staatsblad op 28/04/2014). Concreet betekent dit dat pesterijen op basis van gender aldus verboden zijn, en bij handelingen die tot doel of gevolg hebben dat de psychische integriteit van de werknemer wordt aangetast of een beledigende, vernederende of kwetsende omgeving door geuite woorden, bedreigingen of handelingen wordt gecreëerd, kan er een formele klacht ingediend worden.

Een klager of een slachtoffer kan terecht bij de interne vertrouwenspersoon (indien aangeduid, is niet verplicht) en/of bij de psychosociale preventieadviseur, meestal verbonden aan de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk waarbij de werkgever verplicht is aangesloten. Een klager kan ook contact opnemen met de inspectie Toezicht op het Welzijn op het Werk of met de politie of met de arbeidsauditeur. Een vakbondsafgevaardigde kan een klager doorverwijzen naar de hierboven vermelde personen.
Het is aan te raden om eerst de interne procedure van het bedrijf/de organisatie te doorlopen, nl. de vertrouwenspersoon of de psychosociale preventieadviseur vooraleer extern te gaan (inspectie, politie, arbeidsauditeur). Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen kan voor pesterijen op het werk slechts een adviserende rol opnemen, omdat ze niet bevoegd zijn om dergelijke klachten te behandelen vooraleer de volledige procedure bij Welzijn op het werk is doorlopen.

Meer informatie?

Voor meer informatie over de rechtspositie van transgender personen, kan je terecht op de pagina ‘rechten‘.

Problemen?

Zit je in een moeilijke situatie, bijvoorbeeld je werd ontslagen omdat men vernomen heeft dat je transgender bent, laat je dan tijdig informeren en bijstaan! Kijk zeker even bij ‘klacht neerleggen‘ voor meer informatie.