Begeleiding

Of er nu sprake is van ernstige problemen of niet, kinderen en jongeren met een variante genderidentiteit én hun familie kunnen baat hebben bij psychologische en/of psychiatrische begeleiding en ondersteuning. Verwacht echter niet dat een hulpverlener kan voorspellen of deze gevoelens zullen verdwijnen of blijvend zullen zijn. Of dat zij de gendergevoelens uit het hoofd van uw kind zullen praten. Wanneer gestart wordt met begeleiding zal die zich niet alleen toespitsen op het werken met het kind of de jongere zelf. Er dient evenzeer belang gehecht te worden aan de rest van het gezin en aan de sociale omgeving. Het kinder- en jongerengenderteam van het UZ Gent bestaat uit kinderpsychologen, een kinderpsychiater en pediatrische endocrinologen.

Intake gesprek & ontwikkelingsdiagnose

Na een telefonische aanmelding, krijg je een afspraak bij het kinder- en jongerengenderteam. De kinderpsycholoog en kinder- en jeugdpsychiater brengen in een eerste fase de ontwikkeling in kaart, elk vanuit hun eigen discipline. Beide zijn noodzakelijk tijdens de intakefase. De kinderpsychiater luistert vanuit een kinderpsychiatrische hoek waarbij eventuele kinderpsychiatrische stoornissen kunnen herkend worden (bijvoorbeeld autisme spectrum stoornis, depressie, hechtingsstoornis, enz.). Een psychiatrische evaluatie is essentieel als voorwaarde in de beslissingsboom tot verdere behandeling. De kinderpsycholoog zal nadien ook de begeleidende voortgangsgesprekken met het kind en/of de ouders voeren.

Aan de hand van het verhaal van ouders en kind wordt er nagegaan welke problemen er juist spelen, en hoe de genderontwikkeling tot nu toe is verlopen. Hierbij maken zij gebruik van vragenlijsten die samen worden ingevuld en die inzoomen op de ontwikkelingsgeschiedenis van het kind, de lichaamsbeleving, enzovoort. Er wordt ook gebruik gemaakt van spelobservatie en belevingsonderzoek. Dit betekent niet dat men kan voorspellen of de gevoelens en het gedrag bij het kind zullen verdwijnen of blijvend zullen zijn. Daarnaast evalueren ze de cognitieve en sociaal-emotionele mogelijkheden en de schoolse vaardigheden van het kind. Er wordt gewerkt aan de weerbaarheid en aan stressfactoren en obstakels die de verdere ontwikkeling in de weg (kunnen) staan.

De ouders worden geïnformeerd over de mogelijkheden en beperkingen van de verschillende behandelopties en worden tevens begeleid in hun emoties en ouderlijke rol. Ook voor de ouders is een vroege aanmelding goed: een professionele opvolging geeft een gevoel van rust en is ondersteunend in het omgaan met (onterechte) verwijten van de omgeving.

Opvolging van kind/jongere en gezin

Na de intake die de ruimere situatie in kaart bracht, volgen indien nodig gesprekken bij de kinderpsycholoog. De timing en intensiteit van deze gesprekken is afhankelijk van de vraag en de nood in het gezin.

De Pediatrische Genderkliniek pleit voor een geleidelijke en evenwichtige aanpak van de situatie om het kind rustig te laten evolueren. Samen met de ouders en het kind trachten ze te zoeken naar aanvaardbare compromissen en gedrag passend bij de leeftijd en de omgeving waarin het kind zich bevindt.

De begeleiding heeft ook oog voor de rest van de leden van het gezin. Zelfs al draait een gezin met een gendervariant kind of jongere goed, toch kan een gesprek praktische en/of emotionele aspecten aan bod laten komen. Misschien is er schaamte bij de (plus)ouders, grootouders, broers of zussen omwille van het gedrag van het kind of de jongere? Misschien is er een conflict tussen de ouders over het omgaan met het gedrag van hun kind, wat bij het kind of de jongere dan weer tot schuldgevoelens kan leiden? Het kan ook gaan om praktische aanbevelingen, zoals het trekken van grenzen over wat kan en wat niet. Tot slot wordt ook gekeken naar hoe het kind of de jongere zich voelt op school, en wat er daar voor uitdagingen liggen. Zijn er leerproblemen en/of pesterijen wegens de genderexpressie en/of gevoelens? In welke mate dient de school betrokken of geïnformeerd te worden?

Vrijheid

Te allen tijde behoudt het kind of jongere de vrijheid om in het proces van identiteitsvorming een eigen weg te gaan. Dit vraagt een continue ‘her-evaluatie’ van de gevoelens en de ervaringen van het kind of de jongere. De hulpvraag wordt steeds opnieuw bekeken waarbij alle opties worden open gehouden. Er wordt in de begeleiding bijvoorbeeld gekeken naar het verschil tussen een voorkeur hebben voor ‘meisjesdingen’, een vrouwelijke expressie hebben en/of een vrouwelijke identiteit hebben. Een kind kan perfect zogenaamde ‘meisjesdingen’ leuk vinden, het hoeft daarom nog geen meisje te zijn. Hetzelfde geldt voor kinderen die ‘jongensdingen’ leuk vinden. Aan ouders en kind/jongere worden deze opties steeds getoond. Ook is het goed mogelijk dat er een verwarring is tussen genderidentiteit en seksuele voorkeur, of dat een onderdrukte seksuele voorkeur zich uit als genderverwarring. Het is ook perfect mogelijk dat een ‘meisje’ (= toegewezen geboortegeslacht) zich én een jongetje voelt én verliefd wordt op jongetjes. Het is kortom belangrijk dat het kind op het vlak van voorkeuren, expressie en identiteit een hoogst persoonlijk evenwicht vindt, en daarin ondersteund wordt door de begeleiding, ouders, en de ruimere sociale omgeving.

Wanneer naar het kinder- en jongerengenderteam in het UZ Gent?

Het team in het UZ Gent vangt jongeren en ouders op tot de leeftijd van 17 jaar. Voor het jaar 2019 betekent dit dat jongeren met het geboortejaar 2001 (en meer recent) zich bij het team kunnen aanmelden indien zij daar nood toe voelen. Jongeren met het geboortejaar 2000 en minder recent kunnen zich bij het volwassen genderteam of bij een van de zorgverleners op de zorgkaart aanmelden bij eventuele hulpvragen.

Kostprijs

Door de conventie transgenderzorg hebben kinderen en jongeren recht op 15 quasi kosteloze consultaties bij de Pediatrische Genderkliniek van het UZ Gent tot de leeftijd van 16 jaar. Als +16 jarige hebben ze nog bijkomend recht op 10 quasi kosteloze consultaties. Hiervoor zal tijdens de eerste afspraak een aanvraagformulier worden ingevuld door de aanwezige ouder. Als er meer gesprekken plaatsvinden, dan bedraagt een consultatie bij de kinderpsycholoog van de Genderkliniek 45 euro/gesprek.

De puberteitsremmers (indien van toepassing)  worden tevens terugbetaald dankzij de conventie transgenderzorg. Houd wel nog rekening met eventuele kosten voor genderbevestigende hormonale therapie, fertiliteitswens, dermatologie, logopedie, stomatologie en de chirurgische ingrepen.

Ga je elders hulp zoeken, weet dan dat in het algemeen een consultatie bij een psycholoog niet vergoed wordt. Maar (bijna) alle mutualiteiten voorzien een vorm van (gedeeltelijke) terugbetaling, vraag dus zeker bij je mutualiteit naar deze mogelijke terugbetaling. Veel meer informatie over de kostprijs vind je hier.

Lotgenotencontact

Voor kinderen en jongeren kan contact met lotgenoten ook helpen bij hun zoektocht naar hun genderidentiteit. Daarom is er T-jong, een jeugdbeweging voor ‘genderzoekende’ kinderen en jongeren. T-jong is een koepel van drie groepen: T-birds, voor 10- tot 13-jarigen, T-squad voor 13- tot 16-jarigen en Ctrl-T voor 16- tot 30-jarigen.

T-jong heeft ook een forum voor trans personen vanaf 15 jaar, en vanaf 12 jaar kan je terecht op Min19.be, een online community voor jongeren van 12 tot en met 18 jaar die holebi of transgender zijn of nog zoekende zijn in hun seksuele geaardheid en/of genderidentiteit. Tot slot heeft T-Jong ook een facebookpagina.