Begeleiding

Of er nu sprake is van ernstige problemen of niet, kinderen en jongeren met een variante genderidentiteit én hun familie kunnen baat hebben bij psychologische en/of psychiatrische begeleiding en ondersteuning. Verwacht echter niet dat een hulpverlener kan voorspellen of deze gevoelens zullen verdwijnen of blijvend zullen zijn. Wanneer gestart wordt met begeleiding zal die zich niet alleen toespitsen op het werken met het kind of de jongere zelf. Er dient evenzeer belang gehecht te worden aan de rest van het gezin en aan de sociale omgeving.

Intake gesprek & ontwikkelingsdiagnose

Na een telefonische aanmelding, krijg je een afspraak bij het kinder- en jongeren genderteam. De kinderpsychologe en kinder- en jeugdpsychiater brengen in een eerste fase de ontwikkeling in kaart, elk vanuit hun eigen discipline. Beide zijn noodzakelijk tijdens de intakefase. De kinderpsychiater luistert vanuit een kinderpsychiatrische hoek waarbij eventuele kinderpsychiatrische stoornissen kunnen herkend worden (bijvoorbeeld autisme spectrum stoornis, depressie, hechtingsstoornis, enz.). Een psychiatrische evaluatie is essentieel als voorwaarde in de beslissingsboom tot verdere behandeling. De kinderpsychologe zal nadien ook de begeleidende gesprekken met het kind en/of de ouders voeren.

Aan de hand van het verhaal van ouders en kind wordt er nagegaan welke problemen er juist spelen, en hoe de genderontwikkeling tot nu toe is verlopen. Hierbij maken zij gebruik van vragenlijsten die samen worden ingevuld en die inzoomen op de ontwikkelingsgeschiedenis van het kind, de lichaamsbeleving, enzovoort. Er wordt ook gebruik gemaakt van bijvoorbeeld spelobservatie en belevingsonderzoek. Dit betekent niet dat men kan voorspellen of de gevoelens en het gedrag bij het kind zullen verdwijnen of blijvend zullen zijn. Daarnaast evalueren ze de cognitieve en sociaal-emotionele mogelijkheden en de schoolse vaardigheden van het kind. Er wordt gewerkt aan de weerbaarheid en aan stressfactoren en obstakels die de verdere ontwikkeling in de weg (kunnen) staan.

De ouders worden geïnformeerd over de mogelijkheden en beperkingen van de verschillende behandelopties en worden tevens begeleid in hun emoties en ouderlijke rol. Ook voor de ouders is een vroege aanmelding goed: een professionele opvolging geeft een gevoel van rust en is ondersteunend in het omgaan met (onterechte) verwijten van de omgeving.

Opvolging van kind/jongere en gezin

Na de intake die de ruimere situatie in kaart bracht, volgen indien nodig gesprekken bij de kinderpsychologe. De timing en intensiteit van deze gesprekken is afhankelijk van de vraag en de nood in het gezin.

Het kinder- en jongeren genderteam pleit voor een geleidelijke en evenwichtige aanpak van de situatie om het kind rustig te laten evolueren. Samen met de ouders en het kind trachten ze te zoeken naar aanvaardbare compromissen en gedrag passend bij de leeftijd en de omgeving waarin het kind zich bevindt.

De begeleiding heeft ook oog voor de rest van de leden van het gezin. Zelfs al draait een gezin met een gendervariant kind of jongere goed, toch kan een gesprek praktische en/of emotionele aspecten aan bod laten komen. Misschien is er schaamte bij de ouders, broers of zussen omwille van het gedrag van het kind of de jongere? Misschien is er een conflict tussen de ouders over het omgaan met het gedrag van hun kind, wat bij het kind of de jongere dan weer tot schuldgevoelens kan leiden? Het kan ook gaan om praktische aanbevelingen, zoals het trekken van grenzen over wat kan en wat niet. Tot slot wordt ook gekeken hoe het kind of de jongere zich voelt op school, en wat er daar voor uitdagingen liggen. Zijn er leerproblemen en/of pesterijen wegens de genderexpressie en/of gevoelens? In welke mate dient de school betrokken of geïnformeerd te worden?

Vrijheid

Te allen tijde behoudt het kind of jongere de vrijheid om in het proces van identiteitsvorming een eigen weg te gaan. Dit vraagt een continue ‘her-evaluatie’ van de gevoelens en de ervaringen van het kind of de jongere. De hulpvraag wordt steeds opnieuw bekeken waarbij alle opties worden open gehouden. Er wordt in de begeleiding gekeken naar het verschil tussen een voorkeur hebben voor ‘meisjesdingen’, een vrouwelijke expressie hebben en/of een vrouwelijke identiteit hebben. Een kind kan perfect zgn. ‘meisjesdingen’ leuk vinden, het hoeft daarom nog geen meisje te zijn. Aan ouders en kind/jongere worden deze opties steeds getoond. Ook is het goed mogelijk dat er een verwarring is tussen genderidentiteit en seksuele voorkeur, of dat een onderdrukte seksuele voorkeur zich uit als genderverwarring. Het is ook perfect mogelijk dat een ‘meisje’ (= toegewezen geboortegeslacht) zich én een jongen voelt én verliefd wordt op jongens. Het is kortom belangrijk dat het kind op het vlak van voorkeuren, expressie en identiteit een hoogst persoonlijk evenwicht vindt, en daarin ondersteund wordt door de begeleiding, ouders, en de ruimere sociale omgeving.

Wanneer naar het jongerenteam in het UZ Gent?

Het kinder- en jongerenteam in het UZ Gent vangt jongeren en ouders op tot de leeftijd van 17 jaar. Voor het jaar 2017 betekent dit dat jongeren met het geboortejaar 2000 (en jonger) zich bij het jongerenteam kunnen aanmelden indien zij daar nood toe voelen. Jongeren met het geboortejaar 1999 en ouder kunnen zich bij een van de zorgverleners op de zorgkaart aanmelden bij eventuele hulpvragen.

Kostprijs?

Een consultatie bij een psycholoog valt momenteel niet onder de Riziv-nomenclaturen; maar (bijna) alle mutualiteiten voorzien een vorm van terugbetaling. Vraag dus zeker bij uw mutualiteit naar deze mogelijke terugbetaling. Consultaties bij de kinderpsycholoog van het kinder- en jongerenteam aan het UZGent kosten 45 euro/gesprek. Indien u in aanmerking komt voor een sociaal tarief, dan bedraagt dit 15 euro/gesprek. De voorwaarden om aan een sociaal tarief te voldoen kan u navragen bij de hulpverlener of bij de sociale dienst van uw ziekenfonds. Op jaarbasis kan je voor de bedragen van de psychologische consulten best rekenen op een totale kostprijs tussen 420 en 500 euro (extra ondersteuning/therapie niet geïncludeerd).

De medicatiekosten – puberteitsremmers en crossseksehormonen – worden niet terugbetaald en komen op 1096 – 1370 euro per jaar. Houd ook rekening met eventuele kosten voor fertiliteitswens, dermatologie, logopedie, stomatologie en de chirurgische ingrepen.

Lotgenotencontact

Voor jongeren kan contact met andere transgender-jongeren ook helpen bij hun zoektocht naar hun genderidentiteit. Daarom is er t-jong, een jeugdbeweging voor ‘gender-zoekende’ jongeren van 16 tot 30 jaar die regelmatig activiteiten organiseren. T-jong heeft ook een gesloten facebookgroep waar transgender-jongeren elkaar kunnen vinden en met vragen terecht kunnen.