Partnerzorg

Wanneer transpersonen met hun verhaal naar buiten treden, heeft dit uiteraard ook gevolgen voor mensen in hun omgeving. Vaak zijn het de (levens)partners die het eerst op de hoogte gebracht worden. De coming out kan een grote impact op de relatie hebben. Partners en ex-partners kunnen sinds 2016 terecht bij het Partnerproject van Transgender Infopunt voor emotionele ondersteuning.

Soms worden de gendervariante gevoelens reeds aangekaart bij het begin van een relatie. Zij die dit doen, doen dat vaak na eerdere – omwille hiervan – stukgelopen relaties. Zij spelen dus meteen open kaart, waardoor de partner ook duidelijkheid krijgt over waar die aan toe is. Het transgenderthema wordt zo bespreekbaar gemaakt en men probeert het al dan niet te integreren in de relatie.

Er gaat vaak een lang proces van bewustwording vooraf aan het uiten van transgendergevoelens. Door schaamte of sociale verwachtingen kan men zich vaak niet bewust worden van het sluimerende gevoel. Men hoopt dat het ooit wel over zal gaan, door een relatie aan te gaan bijvoorbeeld, of door een ouder te worden. Hoe hard men dit ook wenst, onherroepelijk wordt men toch op een bepaald moment geconfronteerd met dat deel van zich zelf.

Een partner kan op verschillende manieren te weten komen wat er bij de transpartner leeft. Ofwel slaat het in als een bom, ofwel leidt het tot een opluchting. Wanneer de partner er pas na jaren voor het eerst iets over hoort, slaat het vaker in als een bom. Men weet niet wat men zich dient voor te stellen bij dat gevoel. ‘Wat is het?’ ‘Hoe lang loop je er al mee?’ ‘Waarom heb je dat niet eerder verteld?’ ‘Gaat dit weer weg?’, zijn maar enkele van de vele vragen waarmee men kan zitten. Wanneer de transpartner zich reeds een langere periode niet goed in zijn/haar vel voelde, depressief was, een burn-out had,… of andere tekens van emotionele instabiliteit vertoonde, geeft het ‘transgender zijn als verklaring’ een gevoel van opluchting of rust. Omdat het is uitgesproken, is de transpartner rustiger en kan de partner meer gericht emotioneel gaan ondersteunen.

De partner wordt vaak heen en weer geslingerd tussen emoties: ongeloof, omdat men dit nooit had verwacht van zijn partner, men dacht hem toch te kennen. Bedrogen: omdat men zich de vraag stelt waarom men hiervan niet eerder op de hoogte werd gebracht. Ontreddering: men heeft totaal geen controle over de zaken: hoe zal dit evolueren, waartoe leidt het? Angst: misschien betekent dit wel het einde van de relatie? Schaamte: men is bevreesd wat de omgeving hiervan wel zal zeggen. Schuld: wat heb ik verkeerd gedaan zodanig dat het hiertoe heeft geleid? Verlies van zelfvertrouwen: ben ik dan niet meer vrouw genoeg? Maar ook kwaadheid: waarom overkomt ons dit?

Sommigen nemen dan resoluut een beslissing en wensen de relatie te beëindigen. Men herkent de persoon niet meer waarop men verliefd werd en men wil geen relatie meer. Voor andere koppels ligt het minder eenvoudig. Men probeert de situatie waarmee men geconfronteerd wordt het hoofd te bieden. Een relatie van jaren geef je immers niet zomaar op. Zeker niet als er ook nog eens kinderen zijn. Vaak hoopt men dan ook dat middels gepaste hulpverlening, de partner van deze gevoelens zal af geraken. Soms komt de partner met deze expliciete verwachting mee naar de hulpverlener. Een verwachting die helaas niet kan worden ingelost.

Er zijn gelukkig wel partners die er in slagen de gevolgen van de gendervariante gevoelens (travestie, transgenderisme, transseksualiteit) in hun relatie te integreren. Ze vinden na veel vallen en opstaan een nieuw evenwicht, ze willen hun weg gezamenlijk verder zetten. Ze komen er vaak mentaal sterker uit dan voorheen. Helaas is de realiteit dikwijls minder rooskleurig. Het integreren van de gevolgen van een genderthematiek is allesbehalve een sinecure. Is het voor de transpartner nog verre van duidelijk wat het uiteindelijke resultaat van zijn/haar zoektocht naar de ware genderidentiteit zal zijn, voor de andere partner is het dat zeker ook. Men ziet zichzelf gedwongen compromissen te maken: deels tegemoet komen aan de noden van de transpartner, maar er tegelijk voor zorgen dat men zichzelf hierin niet verliest. Gemakkelijk is dit niet. Veel partners hebben het gevoel dat ze hun grenzen constant dienen te verleggen. Eerst is het voor de transpartner oké om enkel binnenskamers aan omkleding te doen, later vraagt hij/zij haar om samen te gaan shoppen, misschien wil hij/zij op een bepaald moment wel hormonen gaan nemen, of droomt hij/zij al luidop van een operatie…

Langs de ene kant kan men niks liever willen dan dat de transpartner gelukkig is (wordt), langs de andere kant heeft de partner misschien wel het gevoel dat er te weinig rekening wordt gehouden met zijn/haar behoeftes en noden, dat hij/zij zichzelf compleet dreigt te verliezen. Dikwijls heeft men het idee dat men nergens terecht kan met hun verhaal, of dat men in de hulpverlening alleen maar oog heeft voor de transpartner. Maar wat kun je dan als partner van, verwachten van de hulpverlening anders dan dat je er je verhaal eens kwijt kunt. Meer nog, vaak is de hulpverlener waarop je een beroep doet niet vertrouwd met deze thematiek of heeft de partner het gevoel dat de hulpverlener aan de zijde van de transpersoon staat. Partners en ex-partners kunnen sinds 2016 terecht bij het Partnerproject van Transgender Infopunt voor emotionele ondersteuning.