Waarom partnerzorg?

Partners en ex-partners van transpersonen gaven in het verleden aan dat zij zich in de kou voelen staan en dat er heel veel verlieservaringen plaatsvinden. De nood aan ondersteuning van partners is reeël. In deze paragraaf wordt dieper ingegaan op het belang van partnerzorg. Waarom is het zo belangrijk om (ex-)partners te ondersteunen?

Ten eerste hebben de verandering in genderrol en medische interventies niet enkel implicaties voor de cliënt, maar ook voor hun familie (Cole et al., 2000; Fraser 2009). Een transpersoon die een transitie doormaakt, krijgt naast de eventuele medische transitie immers ook te maken met een sociale transitie. Enerzijds is de impact op de naaste omgeving enorm, en anderzijds krijgt de persoon in kwestie vaak met heel wat maatschappelijke problemen te maken (Lev, 2004). Uit de literatuur blijkt dat partners van transgender personen vaak een moeilijk proces doormaken. Op het moment dat de partner en familieleden de genderidentiteit van de persoon in kwestie bijvoorbeeld te weten komen, kan men zich verraden en angstig voelen, hetgeen zelfs aanleiding kan geven tot een emotioneel trauma (Lev, 2004). Verder kunnen er vragen opduiken, zoals bijvoorbeeld of de transgendergevoelens van voorbijgaande aard kunnen zijn, hoe men zich zal tonen in het openbaar, hoe men het gaat meedelen aan de kinderen en andere significante anderen; tevens heerst er heel wat verdriet over verlies van intimiteit en seksualiteit binnen de partnerrelatie, is er angst voor de impact op de kinderen, etc. (Lev, 2004). In de meest recente internationale richtlijn voor de behandeling van transgender personen (de Standards of care, zevende versie) staat dat het tot de taken van de mentale gezondheidswerker kan behoren om gezins-, relatie- of groepstherapie aan te bieden en om de sociale omgeving informatie te verstrekken omtrent bestaande zelfhulpgroepen (WPATH,2012).

Uit de praktijk blijkt dat partners van transpersonen slechts sporadisch mee (willen) komen op consultatie bij de behandelaar van de transpersoon. Deze behandelaar wordt immers vaak gezien als behorende tot het kamp van de transgender persoon en niet als hulpverlener voor beide partners. Dit omdat de hulpverleners de transpartner op weg helpt in het transitieproces, een weg die vele partners niet begrijpen en/of zien zitten.

Ten tweede heeft de ondersteuning van het sociaal netwerk van de transpersoon een positieve invloed op het proces van de transpersoon en de naaste omgeving. Één van die factoren die een belangrijke impact hebben op het welzijn van transgender personen is het beschikken over een ondersteunend sociaal netwerk en stabiele relaties. Het ondersteunen van partners van transpersonen is dus ook belangrijk in het kader van de mentale gezondheid van de transpersoon zelf. Onderzoek toont aan dat ontevredenheid na de ingrepen in sterke mate correleert met het gevoel van eenzaamheid. Een stabiele relatie hebben daarentegen, wordt vaak vermeld als de voornaamste factor voor het ervaren van postoperatief welzijn (Gijs & Brewaeys, 2007).

Via het Partnerproject, gesubsidieerd door Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezien, Jo Vandeurzen, probeert het Transgender Infopunt antwoord te bieden op bovenstaande noden en behoeften.

Uit de partnerwerking blijkt de nood en appreciatie voor emotionele ondersteuning aan partners: ”Meemaken dat je partner trans blijkt te zijn is buiten categorie van levenservaringen die je verwacht. Mensen kunnen ontmoeten die van binnenuit kunnen begrijpen hoe existentieel dit gegeven is, geeft je hoop en troost.”

Bronnen

  • Cole, S. S., Deny, D., Evan Eyler, E. A., & Samons, S.L. (2000). Issues of transgender. In L. T. Szuchman & R. Muscarella (Eds.), Psychological Perspectives on human sexuality (pp. 149-196). New York: John Wiley & Sons Inc.
  • Fraser, L. (2009). Psychotherapy in the World Professional Association for Transgender Health’s Standards of Care: Background and Recommendations. International Journal of Transgenderism, 11, 110
  • Gijs, L., & Brewaeys, A. (2007). Surgical treatment of gender dysphoria in adults and adolescents: Recent developments, effectiveness, and challenges. Annual Review of Sex Research, 18, 178-224.
  • Lev, A.I. (2004) Family emergence. Transgender Emergence: Therapeutic Guidelines for Working with Gender-variant People and their Families (pp. 271-311). Binghamton: The Haworth Clinical Practice Press.-126.
  • The World Professional Association for Transgender Health, Inc. (2012). Standards of Care for the Health of Transsexual, Transgender, and Gender Nonconforming People: 7th version. Opgehaald van http://www.wpath.org/documents/SOC%20V7%2014-06-06.pdf.