gespreksbegeleiding

De counseling en begeleiding is erop gericht de gendergevoelens en verschillende opties voor eventuele behandeling te exploreren om zo een genderrol en -expressie te vinden waar men zich comfortabel in voelt. Ook bereidt psychologische begeleiding voor op een volledig geïnformeerde beslissing met betrekking tot eventuele medische interventies, indien gewenst. Naaste familieleden kunnen ook betrokken worden bij deze begeleiding. De partner, ouders of kinderen kunnen ondersteuning voor de eigen emoties nodig hebben.

Belangrijk is dat het behandelplan van elke persoon sterk geïndividualiseerd is. Het aantal sessies en de duur van het transitieproces zullen dus van persoon tot persoon verschillen, alsook de stappen in het transitieproces die de persoon nodig vindt. Beslissingen met betrekking tot de behandeling worden altijd door de persoon gemaakt, in samenspraak met de verschillende behandelaars.

Voor sommige transgender personen volstaat de gespreksbegeleiding, anderen wensen verdere stappen te zetten. Het is in elk geval aanbevolen dat voor de eventuele start van de hormonale therapie en voor de start van chirurgie, gesprekken plaatsvinden zodat je voldoende geïnformeerd en weloverwogen deze beslissing kan maken. De psychische hulpverlener dient immers een verwijsbrief op te stellen – zonder verwijsbrief zal een endocrinoloog of chirurg geen medische behandeling willen opstarten. Niet elke psychische hulpverlener wil/kan dergelijke brief opstellen, vraag dus goed bij contactname of deze hulpverlener jou dergelijke brief (op termijn) zal willen opstellen.

De “real life experience”

Vroeger was een ‘real life experience’, waarbij men zich in het dagelijkse leven gaat gedragen in de gewenste genderrol, vereist om te starten met hormonale therapie. Dit is echter vandaag niet meer het geval. De meeste transgender personen beginnen tijdens het opstarten van de hormonale therapie te leven in de gewenste genderrol, als ze dit al niet voordien reeds deden. Door hormoontherapie verandert immers ook het voorkomen: door oestrogenen krijgt een transgender vrouw bijvoorbeeld borstvorming, minder haargroei en een zachtere huid, wat het aanpassen aan de vrouwelijke genderrol makkelijker maakt. Er is ook geen minimaal aantal consulten bij de hulpverlener vereist om te mogen starten met hormoontherapie.

Het verloop van de gesprekken

De eerste sessies concentreren zich op diepgaande gesprekken waarin de beleving van de genderidentiteit wordt besproken. De hulpverlener zal tevens evalueren hoe de transgender persoon omspringt met moeilijkheden en hoe het gesteld is met de draagkracht (en/of hoe deze versterkt kan worden). De bedoeling is te kunnen inschatten of de transgender persoon de problemen, die gepaard kunnen gaan met een eventuele genderrolverandering, voorziet en zal aankunnen. Er gebeurt in die periode een evaluatie van de familiale ondersteuning en het sociale netwerk. Hierbij worden ook vaak de partner of andere familieleden betrokken. Indien gewenst stuurt de hulpverlener de persoon daarna door naar de endocrinoloog voor de opstart van de hormoonbehandeling. De therapeutische sessies moeten ervoor zorgen dat de persoon duidelijke en realistische verwachtingen heeft, een geïnformeerde beslissing kan maken en psychologisch klaar is voor het verdere verloop van de behandeling.

Wanneer men start met de hormoonbehandeling, heeft dit doorgaans veel invloed op een persoon. Voor transgender personen betekenen deze hormonale veranderingen veel, men heeft er meestal lang naar uitgekeken en de emotionele reactie erop kan intens zijn. De taak van de hulpverlener is de persoon in dit transitieproces zo goed mogelijk te begeleiden en ondersteunen. Verdere psychologische ondersteuning en opvolging tijdens het gehele transitieproces kan aangewezen zijn. De sociale, emotionele en fysieke veranderingen hebben immers effecten op gemoed, identiteit en lichaam en op de relaties met anderen. Door regelmatige gesprekken wordt de draagkracht van de persoon geëvalueerd en waar nodig worden manieren gezocht om deze te versterken. Ook na eventuele chirurgische ingrepen kan begeleiding aangewezen zijn ter evaluatie van het welbevinden. Zeker als er (onverwachte) complicaties ontstaan, is het belangrijk om hierin steun te krijgen.

Kostprijs

De terugbetaling van psychotherapie en psychologische begeleiding is niet inbegrepen in de verplichte ziekteverzekering (die voor elk ziekenfonds hetzelfde is). Het gaat dus om de aanvullende ziekteverzekering, die verschilt per ziekenfonds. Dit wil ook zeggen dat mensen die aangesloten zijn bij de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering nooit recht hebben op terugbetaling voor ambulante psychologische begeleiding of psychotherapie. De verplichte ziekteverzekering voorziet wél terugbetaling voor consultaties bij psychiaters. Gesprekken met een psycholoog zijn hierdoor dus doorgaans duurder dan met een psychiater.

Op de website van het Vlaams patiëntenplatform kan je voor jouw ziekenfonds meer info raadplegen over de terugbetaling van ambulante consultaties bij een psycholoog of psychotherapeut. Je vindt er ook een handige samenvatting van de terugbetaling voor volwassenen en voor kinderen en jongeren.

Er is hierop echter wel de uitzondering indien de persoon is opgenomen in de conventie transgenderzorg (bij het UZ Gent of CHU Luik), waardoor er 10 consultaties bijna kosteloos zijn. Je betaalt slechts 1,80 euro per gesprek.

Sinds januari 2019 veranderde de regeling van de terugbetaling van psychotherapie. Volwassenen die kampen met psychische problemen (vb. depressie, angststoornissen) of verslaving zullen recht hebben op terugbetaling voor 4 sessies met de mogelijkheid tot verlenging met nog eens 4 sessies. Het gaat hierbij over beginnende problemen. Om in aanmerking te komen heb je voorschrift van huisarts of psychiater nodig. De kostprijs per sessie zal dan nog 11 euro bedragen (Vlaamspatientenplatform.be). De terugbetaling verloopt via psychiatrische ziekenhuizen. Zij sloten contracten af met klinisch psychologen in de buurt. Je kan dus niet bij eender wie terecht, vraag aan je huisarts welke psycholoog je moet contacteren. 

Sommige ziekenhuizen hanteren een sociaal tarief. Dit wordt enkel toegekend na een maatschappelijk onderzoek door de sociale dienst en dient zesmaandelijks hernieuwd te worden. Het sociaal tarief bedraagt om en bij 15 à 20 euro per consultatie.