ontharing

Als transgender vrouw kan het zijn dat bepaalde lichaamsbeharing storend is. Scheren, epileren, harsen en waxen (op uitzondering van het gelaat) kunnen op korte termijn helpend zijn. Op lange termijn kan haarreductie en/of definitieve ontharing ondersteuning bieden. Voor definitieve ontharing kan je bij een dermatoloog of schoonheidsspecialist terecht.

Er bestaan drie gangbare methodes: IPL, ontharing met laserstralen en ontharing met elektrolyse. Ontharing kan in principe al gestart worden voor een hormoonbehandeling. Wel is het medisch gezien efficiënter (en dus ook goedkoper) en minder pijnlijk wanneer oestrogeentherapie reeds gestart is.

Intense pulsed light (IPL)

IPL is een techniek die lichtenergie, met verschillende golflengtes, gebruikt om onder meer het haarzakje te beschadigen. Deze techniek leidt tot een permanente reductie (vermindering) van de haargroei. Doorgaans zijn tien behandelingen, en regelmatige onderhoudsbehandelingen, nodig. In vergelijking met ontharing door laser is de kostprijs per sessie goedkoper, doordat het toestel en het resultaat anders zijn.

Ontharen met laserstralen

Sinds +/- 15 jaar bestaat de mogelijkheid om ongewenste beharing door middel van een ontharingslaser te verwijderen. Met een ontharingslaser kan zowel gelaatsbeharing als lichaamsbeharing verwijderd worden.

Hoe werkt ontharing met laserstralen?

De epilatielaser zendt licht uit met een specifieke golflengte en hoge energie. Dit licht werkt in op het kleur (= het pigment, melanine) dat zich in de haarwortel en in de haarschacht bevindt. Dit betekend dat een laserbehandeling enkel zin heeft indien er pigment aanwezig is in de haren:

  • Niet elke haarkleur bevat pigment. Blonde haren bevatten slechts weinig pigment. Grijze of witte haren bevatten geen pigment. Sommige rode haren bevatten geen pigment, anderen wel. Twijfel je, vraag raad aan een behandelaar.
  • Daarnaast is het zo dat de haren enkel pigment bevatten in de eerste (anagene) fase van de groeicyclus. Zitten de haren reeds in de tweede of derde groeifase slaan de laserstralen niet aan. Bijgevolg moeten steeds meerdere sessies plaatsvinden, met tussenpozen van 6-8 weken.

Het feit dat de laserstralen inwerken op het pigment in de haarwortel, betekend ook dat de haren een haarzakje en haarwortel moeten hebben. Een laserbehandeling is dus niet toepasbaar op donsharen, omdat die geen haarwortel hebben.

De haarwortel wordt door de laserstralen beschadigd of vernietigd. Is de haarwortel slechts gedeeltelijk vernietigd, dan vertraagt de groei en/of verfijnen de haren. In dit geval is de epilatie slechts van tijdelijke aard. Het streefdoel is om de haarwortel volledig te vernietigen, want dan komt er een einde aan de haargroei.

Welk resultaat kan verwacht worden?

Gemiddeld zijn 6-8 behandelingen nodig om tot een aanvaardbaar resultaat te komen. De resultaten van de verschillende sessies ontharingslasertherapie kunnen sterk wisselen van persoon tot persoon. Dit wil zeggen dat bij sommige mensen 80% van de haren definitief vernietigd is na 6 sessies en bij andere slechts 50% of minder. Het aantal nodige sessies en het resultaat hangt af van de kleur van de haren, de groeicyclus van de haren, de dichtheid van de haren, en de plaats van de haargroei.

Welke lichaamszones komen in aanmerking voor ontharingslasertherapie?

Bij een transgender vrouw is de hormonale behandeling vaak onvoldoende om de haargroei ter hoogte van het gelaat te beperken. Daarom kan aanvullend ontharing met een epilatielaser aangewezen zijn. Ook andere storende lichaamsbeharing kan verwijderd worden. Op zich kunnen alle lichaamszones met laserepilatie worden behandeld, behalve de wenkbrauwen zelf, de zone tussen de wenkbrauwen mag wel. De wenkbrauwen zelf kan je vervolgens met elektrolyse doen.

Ontharingslasertherapie is ook vaak aangewezen ter hoogte van de genitale streek, voorafgaand aan de genitale chirurgie. Let op: deze behandeling dient 16 maanden voor de ingreep gestart te worden. Er zijn immers gemiddeld 7 behandelingssessies nodig met een tussenperiode van telkens 6-8 weken.

Voorzorgsmaatregelen

  • 6 weken voordien:
    Voor een effectieve laserbehandeling is het belangrijk dat het haartje in het haarzakje aanwezig is. Je mag daarom de haren niet meer epileren met een pincet of met was de laatste zes weken voor de laserbehandeling. Afknippen, afscheren of gebruik van ontharingscrèmes zijn wel toegelaten.
    Vermeid blootstelling aan de zon en/of zonnebank tot het einde van de behandelingen. Dit is opdat je meest natuurlijke huidtype bepalend is en dit is om verbranding van de huid gedurende de behandeling te voorkomen.
  • 3 weken voordien:
    Vermijd het smeren van bruinen zonder zon, zodat de huid volledig zuiver is op moment van behandeling.
  • De dag zelf
    Breng zeker geen camouflagecrème of make-up, geen deodorant en/of lotions aan op de dag dat je een behandeling hebt ingepland.
    Wil je een pijnstiller nemen, kies dan voor ibuprofen (bv Dafalgan) of paracetamol, en zeker niet voor acetylsalicylzuur (Aspirine) omdat dit een bloedverdunnend effect heeft.

Nazorg

  • Onmiddellijk na de behandeling wordt de huid rondom de haarfollikels rood en soms ontstaan kleine oppervlakkige blaasjes. Deze huidreacties zijn meestal na maximum vier dagen verdwenen. De meeste personen vermelden verder geen bijwerkingen.
  • Vermijd warme baden, sauna’s, stoombaden tot 48u na de behandeling.
  • Na de behandeling is de huid zeer gevoelig voor Uv-licht, waardoor zonlicht gedurende één maand vermeden dient te worden. Wil je alsnog in de zon, smeer dan om de 2 uur factor 50. Ook zonnebank en bruinen zonder zon zijn te vermeiden tot één maand na de behandeling.

De haren zullen pas 1 tot 3 weken na de behandeling uitvallen.

Alternatieven

  • Mensen met een donker huidtype of gebruinde mensen zijn minder geschikt voor ontharing met laser omwille van de kans op bijwerkingen. Indien je een donkere huidskleur hebt, kan je wel gelaserd worden met een Nd:YAG-laser.
  • Als het resultaat niet voldoende is omdat er te weinig pigment in de haartjes zit, is elektrische ontharing mogelijk. Hierbij wordt haartje per haartje behandeld. Deze methode is geschikt voor kleine zones.
  • Als de laserepilatie niet of onvoldoende werkt kan een crème die de haargroei afremt gebruikt worden. Bespreek deze behandeling met de arts of schoonheidsspecialiste.
  • Gebruik eventueel ontharingscrèmes. Deze methode werkt enkel wanneer de haren fijn van structuur zijn.
  • Hars de haren. Hierbij worden de haren met de wortel verwijderd, waardoor ze ongeveer een drietal weken wegblijven. Harsen is niet aan te raden in het gelaat.

Elektrolyse

Bij elektrolyse wordt een dunne sonde ingebracht in een haarfollikel waarna de haarfollikel met elektrische stroom wordt vernietigd. Deze techniek is tijdsintensief en daardoor best voor kleine lichaamszones, maar impliceert net als lasertherapie definitieve ontharing. Elektrolyse is voor alle huid- en haartypes geschikt omdat elektrolyse zich niet richt op het haarpigment (kleur) zoals een laserbehandeling, maar het gemunt heeft op het haarzakje zelf. Hoewel deze methode tijdrovend, duur en erg pijnlijk is, is ze soms de enige oplossing voor haren zonder pigment (witte of grijze haren). Om de pijn te monitoren waardoor grotere zones in één sessie kunnen behandeld worden, is het mogelijk om te werken met een pijnpomp.

Kostprijs

Momenteel is voor epilatie nog geen terugbetaling voorzien. De kostprijs van de behandeling varieert naargelang de gebruikte techniek en de uitgebreidheid van de te behandelen zone.