nazorg

Heb je net een vaginoplastie achter de rug, dan vind je heel wat nuttige info over zelfverzorging (dilateren, borstonderzoek enz.) in de brochure hiernaast.

Over de medische opvolging van trans vrouwen na een geslachtsverandering was tot voor kort heel weinig onderzoek verricht. Toch blijkt nazorg erg belangrijk!

Gynaecologisch onderzoek

Een gynaecologisch onderzoek is technisch perfect mogelijk: het speculumonderzoek is bv. bij nagenoeg alle vrouwen mogelijk en vrijwel pijnloos. Het gynaecologisch onderzoek wordt door vele trans vrouwen zeer goed aanvaard. Meer nog, 92% van de vrouwen was van mening dat een regelmatig gynaecologisch onderzoek noodzakelijk is.

Prostaatonderzoek

Transvaginale echografie van de prostaat levert goede resultaten op en laat een degelijke evaluatie van de prostaat toe. Transvaginale echografie is dan ook het eerste aangewezen onderzoek wanneer afwijkingen aan de prostaat worden vermoed. Bij een onderzoek onder trans vrouwen kwamen geen bijzondere afwijkingen aan het licht, in tegendeel. Cysten, die bijvoorbeeld heel vaak voorkomen bij mannen, kwamen helemaal niet voor en de prostaat was over het algemeen zeer klein.

Borstonderzoek

Zowel mammografie als echografie van de borsten zijn technisch mogelijk en beide onderzoeken werden zeer goed aanvaard door trans vrouwen. uit onderzoek blijkt dat de vrouwen de onderzoeken als bijna pijnloos ervoeren zodat uiteindelijk nagenoeg alle vrouwen de intentie hadden in te gaan op een uitnodiging voor een mammografie. Uitgaande van deze bevindingen, en aangezien er nog geen duidelijkheid is over het precieze risico op borstkanker bij trans vrouwen, kunnen we stellen dat borstkankerscreening op dezelfde manier moet gebeuren als in de algemene populatie (dus tweejaarlijks vanaf de leeftijd van 50 jaar, vroeger als er in de familie verschillende gevallen van borstkanker voorkomen).

Vaginale hygiëne

In de neovagina van trans vrouwen wordt een mengeling van bacteriën aangetroffen die we gewoonlijk op de huid of in de darm aantreffen. Toch worden ook bacteriën aangetroffen die ook in een biologische vagina voorkomen, maar dan eerder bij een vaginale infectie. Lactobacillen (de melkzuurproducerende bacteriën die in een biologische vagina overvloedig voorkomen en beschermen tegen infecties) komen in de neovagina van transseksuele vrouwen niet voor.

Dit is ook wel te verwachten aangezien deze neovagina van huid is gemaakt en niet van slijmvlies. Een aantal vaginale klachten, zoals irritatie en slecht ruikende afscheiding, worden gemeld. Vaak zag men ter hoogte van de vaginatop een opstapeling van afgeschilferde huidcellen met talg en wellicht is dit de oorzaak voor deze klachten. Het beste advies lijkt dan ook om de vagina dagelijks te spoelen met lauw water en een beetje zeep en ervoor te zorgen dat hierbij de vaginatop goed wordt uitgespoeld. Hiervoor kan eventueel gebruik worden gemaakt van een fijne katheter die tot in de top van de vagina wordt ingebracht.

Is er nood aan uitstrijkjes van de vaginatop?

Bij niet-trans vrouwen gebeuren uitstrijkjes van de vaginatop in het kader van het opsporen van baarmoederhalskanker. Aangezien trans vrouwen geen baarmoederhals hebben, is dat uiteraard niet aan de orde. Vaginakanker is bij cis vrouwen zeer zeldzaam. In het kader van een onderzoek heeft het UZ Gent uitstrijkjes gedaan van de vaginatop om eventuele afwijkingen daar te gaan opsporen. Uiteindelijk bleek toch 10% van de vrouwen een afwijking te hebben, gelukkig allemaal slechts lichte afwijkingen. Bij het vormen van de neovagina wordt bij trans vrouwen gebruik gemaakt van de huid van de penis. Ook ter hoogte van de penis komen soms afwijkingen voor, bijvoorbeeld veroorzaakt door het humaan papillomavirus (het virus dat ook verantwoordelijk is voor baarmoederhalskanker en vaginakanker). Aangezien de huid van de penis bij een neovagina niet meer zichtbaar is en eventuele afwijkingen daardoor niet meer kunnen worden gezien, lijkt een uitstrijkje van de vagina bij trans vrouwen toch wel een waarde te hebben. Wij zouden dan ook durven stellen dat de richtlijnen die gelden voor cis vrouwen (een uitstrijkje om de drie jaar) best ook van toepassing zijn voor trans vrouwen.

Kortom: een gynaecoloog heeft een substantiële rol in de opvolging van trans vrouwen. De gynaecoloog heeft over het algemeen uitgebreide ervaring met de verschillende diagnostische onderzoeken naar de seksuele gezondheid van de vrouw. Bovendien wordt opvolging van zowel hun nieuw gevormde als hun resterende originele genitale organen door trans vrouwen sterk geapprecieerd. Een 2 tot 3-jaarlijks gynaecologisch onderzoek lijkt dan ook aangewezen. Verder moet vanaf de leeftijd van 50 jaar om de twee jaar een mammografie worden verricht.