genderontwikkeling

Gender is een sociale constructie en verwijst naar de culturele, sociale en psychologische invulling van vrouwelijkheid en mannelijkheid binnen een samenleving. Het houdt alle verwachtingen, waarden en normen die wij koppelen aan een bepaald geslacht in. Die invulling is sterk context- en tijdsafhankelijk.

Aan het ontstaan van een genderidentiteit gaat heel wat vooraf. Het is een langdurig en complex (leer)proces dat beïnvloed wordt door zowel biologische, psychologische, opvoedkundige als sociale factoren. Dat levenslange, individuele leerproces resulteert maatschappelijk in een enorme diversiteit in mogelijke genderbelevingen. We spreken in dat verband over een genderspectrum of gendercontinuüm, wat gender vele malen ruimer interpreteert dan de klassieke binaire man/vrouw-genderopdeling.

Bij heel wat kinderen is er een fase van zoeken en experimenteren naar/met gender. Zo nemen ze via imitatieprocessen vaak stereotiepe genderrollen of -gedrag over, zo conformeren ze aan de verwachtingen die op hen geprojecteerd worden door de omgeving. Anderzijds experimenteren kinderen ook met gendervariante of gender non-conforme rollen.

Gendervariant of non-conform gedrag is leuk, spannend, leerrijk,… het tast de grenzen af van de eigen identiteit, van wat er bij je past en wat niet. Sommige kinderen ontdekken zo dat ze (voor bepaalde zaken) meer aansluiting vinden bij de interesses die maatschappelijk gezien eerder bij het andere gender lijken te horen. Ze stellen gedrag of hebben voorkeuren die roldoorbrekend zijn en gender op losse schroeven zet. Jammer genoeg tolereert de omgeving niet altijd dat een jongetje ‘meisjesdingen’ of een meisje ‘jongetjesdingen’ leuk vindt. Gelukkig evolueert de maatschappij met kleine schreden meer en meer richting gendervrijheid.

Als kinderen of jongeren voortdurend en langdurig het gevoel hebben dat hun genderbeleving niet klopt met hun lichaam of de genderverwachtingen, en ze hierdoor ongelukkig worden, wordt het voor ouders of opvoedingsverantwoordelijken moeilijk om het gendervariant gedrag nog ‘leuk’ of ‘spannend’ te vinden. Gelukkig sta je als ouder niet alleen, en kan je professionele ondersteuning inschakelen. Een kind hoeft zich echter niet ongelukkig te voelen om op latere leeftijd gender als sociaal construct in vraag te stellen en/of gender non-conform gedrag te stellen.