school

Voor kinderen en jongeren kan de schoolcontext een moeilijke omgeving zijn om zichzelf te kunnen/durven zijn. Transgender jongeren weten niet altijd goed hoe en aan wie ze op school over hun gevoelens kunnen vertellen. Ook voor transgender ouders met kinderen is het vaak zoeken hoe men de directie of leerkrachten kan inlichten. Op de pagina vertellen vind je alvast heel wat tips.

Daarnaast kunnen ook scholen en CLB-medewerkers veel vragen hebben over hoe ze het best omgaan met een transgender leerling, leerkracht of ouder, of zijn op zoek naar hoe ze dit thema in de klas kunnen aankaarten. Onderzoeksdata of informatie in verband met gendervariante personen in het onderwijs is er nauwelijks in ons land. En een effectief schoolbeleid dat rekening houdt met de reële genderdiversiteit, is vaak ver zoek. Met deze pagina’s zetten we je alvast op weg.

Ervaringen van transgender jongeren op school

Uit Belgisch onderzoek blijkt dat de meest frequent voorkomende negatieve ervaringen van transgender personen op school inbreuken op de privacy, ongepaste nieuwsgierigheid en niet met de gekozen voornaam en/of voornaamwoorden aangesproken worden (Motmans, Weyverkens & Defreyne, 2018). Ook kritiek op het uiterlijk, gedrag of ideeën en pesterijen worden gerapporteerd door schoolgaande transgender jongeren. Jongere transgender personen rapporteren meer negatieve ervaringen op school dan oudere transgender personen. Negatieve ervaringen kwamen in dit onderzoek vaker voor in het lager en middelbaar onderwijs dan in het hoger onderwijs.

Middelbare schoolomgevingen zijn dikwijls moeilijk voor transgender jongeren, omdat er enerzijds een grote druk uitgaat van de leeftijdsgenoten om te conformeren aan de heersende gendernormen, anderzijds omdat er vaak een totaal gebrek is aan informatie over het transgenderthema (Beemyn, 2004). Uit onderzoek is bekend dat medeleerlingen gender non-conform gedrag minder acceptabel vinden dan homoseksualiteit. Met andere woorden: “liever een stoere homo dan een verwijfde hetero”. Om even heel kort door de bocht te gaan.

Onderzoek naar ervaringen met geweld op school van holebi en transgender jongeren maakt duidelijk dat het gebrek aan een ‘gemeenschap’ en ‘empowerment’ de voornaamste problemen zijn van deze groep (Grossman et. al, 2009). De aanwezigheid van informatie over lokale holebi- en transgender organisaties op school is dus cruciaal. Verder kan je ook een GSA (Gender and Sexuality Alliance) opstarten. Het is een veilig netwerk van leerlingen en leerkrachten die projecten organiseren om seksuele en gendervrijheid op school te bevorderen. Het meest voorkomende coping-gedrag van de jongeren uit het onderzoek was het ontvluchten en vermijden van stressfactoren door zichzelf te distantiëren van school. Dit uit zich onder andere in spijbelgedrag en schoolmoeheid.

Bronnen:

  • Beemyn, B. G. (2004). Transgender Issues in Education. In C. J. Summers (Ed.), glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture. Chicago.
  • Grossman, A. H. et al. (2009). Lesbian, gay, bisexual and transgender youth talk about experiencing and coping with school violence: a qualitative study. Journal of LGBT youth 6(1), 24-46.
  • Horn, S. (2007). Adolescents’ acceptance of same-sex peers based on sexual orientation and gender expression. Journal of Youth and Adolescence, 36(3), 363-371.
  • Motmans, J., Weyverkens E. & Defreyne J. (2018). Leven als transgender persoon in België: 10 jaar later. Brussel: Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.