Seks na operatie(s)

Tevredenheid met het lichaam heeft een positieve invloed op de seksualiteitsbeleving. Sommige transgender personen vinden een genderbevestigende operatie noodzakelijk om tevredenheid met het eigen lichaam te bekomen. Seksuele tevredenheid blijkt dan ook vaak samen te hangen met tevredenheid over de fysieke resultaten van de operatie(s). Eventuele complicaties of tegenvallende resultaten van een operatie kunnen bijgevolg zorgen voor een grotere seksuele ontevredenheid. Meestal maakt men na de operatie eerst een gewenningsproces door dat een tijdje kan duren. Het lichaam en de seksuele werking ervan moeten deels opnieuw ontdekt moeten worden.

Uit een Vlaamse studie (2005) van het Gentse multidisciplinaire genderteam blijkt dat 65% trans vrouwen en 95% trans mannen die een genderbevestigende operatie gehad hebben, een orgasme kon bereiken door masturbatie. De meeste participanten konden zowel door masturbatie als door seksueel contact met iemand anders een orgasme bereiken. Na een genderbevestigende genitale operatie rapporteerde de meerderheid een verbetering van hun seksleven en meer seksuele opwinding. De seksuele organen van trans personen functioneren echter niet volledig hetzelfde als die van cisgender (niet-transgender) personen.

Seks na metadoioplastie

Bij een metadoioplastie maakt men van de clitoris een kleine penis en van de buitenste schaamlippen een scrotum. De grootte van deze penis verschilt sterk, afhankelijk van de grootte van de door testosteron gegroeide clitoris. Penetratie met een penis na metadoioplastie is meestal niet mogelijk. Er bestaan echter wel verschillende soorten hulpstukken (penisprothesen, verlengstukken en voorbinddildo’s) die personen die een metadoioplastie ondergingen kunnen gebruiken. Een penis na metadoioplastie is doorgaans te klein voor een standaard condoommaat, maar er zijn verschillende oplossingen om toch veilig te kunnen vrijen.

Seks na falloplastie

Bij een falloplastie wordt een penis geconstrueerd, gewoonlijk uit een deel van de voorarm, het dijbeen of de liezen/heupen. Seksuele stimulatie is vrij vlug na de operatie al mogelijk, maar personen die een falloplastie ondergingen krijgen niet spontaan een erectie wanneer ze zich seksueel opgewonden voelen. Een erectie is wel mogelijk met een erectieprothese, die vanaf twaalf maanden na de falloplastie kan worden geplaatst tijdens een bijkomende operatie. Niet iedereen kiest voor een inwendige erectieprothese. Ook zonder inwendige erectieprothese is stimulatie met orgasme mogelijk. Er bestaan hulpstukken die het mogelijk maken om zonder erectieprothese te penetreren (‘exocondoom’, de elator, …). De meest gevoelige plek van de penis zit bij personen die een falloplastie ondergingen echter niet aan de top maar aan de schacht, waar eerst de clitoris zat. Het orgasme voelt daardoor misschien een beetje anders dan daarvoor, maar is zeker nog mogelijk. Bij het klaarkomen is er geen zaadlozing, waardoor bevruchting niet mogelijk is. Hoewel er dus geen sperma wordt geproduceerd zijn personen die een falloplastie ondergingen echter wel nog steeds vatbaar voor besmetting met seksueel overdraagbare infecties (SOI/SOA).

Seks na vaginectomie (colpectomie)

Meestal wordt bij een falloplastie of metadoioplastie de schedeopening chirurgisch dichtgemaakt, maar dit hoeft niet noodzakelijk. Er zijn ook trans mannelijke personen die de mogelijkheid om (vaginaal) gepenetreerd te kunnen worden willen behouden en dit is perfect mogelijk. Je bespreekt dit best met je chirurg indien je dit overweegt. Het is dan wel nog steeds belangrijk om je te beschermen tegen SOI’s/SOA’s door middel van een condoom.

Seks na vaginoplastie

Bij een vaginoplastie wordt uit een penis een vagina gereconstrueerd. Hierdoor wordt het mogelijk om vaginale penetratie te ontvangen. In tegenstelling tot cisgender vrouwen worden veel personen die een vaginoplastie hebben gehad echter niet (voldoende) vochtig bij seksuele opwinding. Een Vlaamse studie (2005) van het multidisciplinair genderteam van het UZ Gent toont dat twee op de drie trans vrouwen wel vaginale lubricatie ervaren tijdens seksuele opwinding en/of orgasme. Dit is mogelijks afkomstig van  van de klieren van Cowper, de klieren die voorheen zorgden voor ‘voorvocht’. Bij 50% is dit echter onvoldoende voor seksuele activiteit. Meestal is het gebruik van glijmiddel dus aangewezen.

Bij een vaginoplastie wordt de clitoris gereconstrueerd uit het voorste deel van de eikel, dat het meest gevoelig is. Zoals bij cisgender vrouwen is dit voor veel personen die een vaginoplastie gehad hebben dus de meest gevoelige plek. Velen kunnen dan ook klaarkomen door het stimuleren van de clitoris, zowel rechtstreeks als door vaginale penetratie. Uit onderzoek blijkt dat 65% van de Vlaamse trans vrouwen bijna altijd een orgasme bereikt tijdens masturbatie. Voor het bereiken van een orgasme tijdens seksuele activiteit liggen de cijfers een stuk lager, maar dit is binnen de algemene bevolking ook zo. Een deel van de personen die een vaginoplastie ondergingen verliest echter de orgasmecapaciteit na een vaginoplastie.

Na de operatie wordt gedurende een periode gebruik gemaakt van een prothese (epithese) om de neovagina open te houden (dilateren). Het is belangrijk om de instructies van de chirurg op te volgen. Het duurt normaal gezien vijf tot acht weken voordat een penis van gemiddelde lengte (of prothese) in de vagina kan gebracht worden. In het begin kan seks dan ook pijnlijk aanvoelen, dus is voorzichtigheid aangewezen. Het kan helpen om enkele uren voor het seksueel contact te dilateren. Eens alles is genezen, kan je gerust beginnen experimenteren. Aangezien de lichaamsbeleving nu anders is, zal ook je seksualiteit opnieuw moeten ontdekt worden.

Orchidectomie

Bij een orchidectomie worden de testikels verwijderd. De testikels maken testosteron en sperma aan, waardoor personen die een orchidectomie ondergingen vaak niet meer kunnen ejaculeren en mogelijks ook geen erectie meer krijgen of kunnen houden. Dit betekent echter niet dat je geen orgasme meer kan krijgen. Ondanks dat je geen sperma meer aanmaakt, ben je ook nog steeds vatbaar voor besmetting met seksueel overdraagbare infecties (SOI/SOA).

 Bronnen

  • De Cuypere, G., T’Sjoen, G., Beerten, R., Selvaggi, G. De Sutter, P., Hoebeke, P., Monstrey, S. & Vansteenwegen, A. (2005). Sexual and Physical Health After Sex Reassignment Surgery. Archives of Sexual Behaviour, 34, 6, 679-690.
  • Wierckx, K, Elaut, E, Van hoorde, B, Heylens, G, De Cuypere, G, Monstrey, S, Weyers, S, Hoebeke, P & T’Sjoen, G (2014). Sexual desire in trans persons: association with sex reassignment treatment. Journal of Sexual Medicine, 11, 107-118.