verzekeringen

Elke werkende persoon in België draagt bij aan de sociale zekerheid. De mate waarin je bijdraagt, hangt af van je inkomensstatuut. Wie wettelijk in België verblijft, werkt en/of niet langer ten laste is, is daartoe verplicht. Op die manier wordt er geld verzameld voor mensen die een medische ingreep nodig hebben, zodat zij niet zelf alle kosten moeten dragen.

Wanneer iemand medische kosten (medicatie, operatie, hospitalisatie, …) moet betalen, worden deze kosten opgedeeld in een aandeel dat wordt terugbetaald (verzekeringstegemoetkoming) en een eigen bijdrage (aandeel remgeld). Je betaalt aanvankelijk de volledige medische kost en krijgt vervolgens het aandeel verzekeringstegemoetkoming terugbetaald door het ziekenfonds. Dit onderdeel van het sociale zekerheidssysteem wordt gemanaged door het RIZIV. Het is het RIZIV dat beslist welke medische ingrepen terugbetaald worden, welke voorwaarden hieraan gekoppeld zijn en wat het bedrag van de terugbetaling is. Al deze informatie wordt per persoon bijgehouden in een specifiek codeersysteem. Dit is belangrijk voor transgender personen indien zij een terugbetaling van een medische ingreep wensen.

Verplichte ziekteverzekering

De ziekteverzekering, ook wel ‘verzekering voor geneeskundige zorgen’ genoemd, bestaat uit twee delen. Enerzijds is er de verplichte verzekering, die voor elk ziekenfonds hetzelfde is en waarin je verzekerd bent voor alle risico’s. Wat in welke mate wordt terugbetaald is voor de verplichte ziekteverzekering wettelijk bepaald in de nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen. Deze lijst geeft voor elke vorm van medicatie, operatie, hospitalisatie,… een overzicht van welke medische kosten worden ingeschat en welke verhouding van terugbetaling en remgeld eraan wordt gekoppeld.

Belangrijk!

  • Voordat je aan je medische transitie begin is het belangrijk om te weten of je verzekerd bent én hoe.
  • Je bent aangesloten bij een ziekenfonds (mutualiteit) voor een verplichte ziekteverzekering, die recht geeft op (volledige of gedeeltelijke) terugbetaling van medische kosten.
  • Wanneer je niet bent aangesloten bij een ziekenfonds (mutualiteit), ben je niet verzekerd en heb je geen recht op terugbetaling. Je dient zelf op te draaien voor de volledige medische kosten. Dit is bijvoorbeeld van toepassing wanneer je buitenlandse verblijfsdocumenten hebt en de asielaanvraag nog loopt.

    Bijkomende verzekeringen

    Naast een verplichte ziekteverzekering, kan je ook een bijkomende verzekering afsluiten. Deze aanvullende verzekeringen komen tussen bij extra kosten die ondanks de verplichte ziekteverzekering voor eigen rekening zijn. Deze verzekering is niet verplicht, maar wel aangeraden wanneer je medische ingrepen plant. Er zijn meerdere opties: een aanvullende ziekteverzekering helpt ambulante kosten en/of kosten van alternatieve geneeskunde te dragen, een hospitalisatieverzekering helpt ziekenhuiskosten te dragen.

    De percentages voor terugbetaling bij zulke aanvullende verzekeringen zijn afhankelijk van de afgesloten polis. Bovendien verschilt de aard van de dekkingen naargelang bij welk ziekenfonds of bij welke privéverzekeraar de aanvullende verzekering is afgesloten. Daarbij is een aanvullende verzekering afsluiten bij een ziekenfonds doorgaans goedkoper, maar de waarborgen zijn doorgaans beperkter dan bij een privéverzekeraar.

    De logica van verzekeringsmaatschappijen

    Het volledige verzekeringssysteem is gebaseerd op de algemene idee dat de uitgaven die verzekeringsmaatschappijen doen onbekend zijn. Als klant betaal je dus jaarlijks je bijdrage zonder te weten hoeveel je zal profiteren. De verzekeringsmaatschappij weet op die manier ook niet hoeveel klanten ziek zullen worden en welke ziekte ze zullen krijgen. Om te vermijden dat een maatschappij niet tegemoet kan komen aan de kosten van een specifieke klant, proberen zij hun kosten per klant zo precies mogelijk in te schatten.

    Welke behandelingen een transgender persoon laat uitvoeren is hyperpersoonlijk. Voor sommige trans personen is psychologische begeleiding voldoende. Anderen kiezen voor een hormonale behandeling en/of bepaalde genderbevestigende ingrepen. Het is dus niet te voorspellen welke medische kosten een transgender persoon zal maken in de loop van diens transitie.

    Wat mogen verzekeringsmaatschappijen vragen en wat niet?

    Verzekeringsmaatschappijen mogen in principe vragen of iemand aan genderdysforie lijdt of niet. Morgane Haesaert (2020) maakt in haar onderzoek duidelijk dat verzekeringsmaatschappijen bij het afsluiten van een nieuwe verzekering niet mogen vragen of men in de toekomst een genderbevestigende behandeling wil laten uitvoeren of niet. Het stellen van deze vraag is problematisch omwille van verschillende redenen. Ten eerste is het niet zo dat elke transgender persoon een genderbevestigende behandeling wil laten uitvoeren. Ten tweede verbiedt de Belgische antidiscriminatiewetgeving elke vorm van discriminatie op grond van geslachtsverandering, genderidentiteit en genderexpressie.

    Praktische tips als transgender persoon

    Wanneer men een nieuwe of aanvullende hospitalisatieverzekering afsluit dient men een vragenlijst in te vullen. Hier wordt onder meer gevraagd of men een operatie, opname in een ziekenhuis of een consultatie bij een arts/psycholoog/specialist gepland heeft in de nabije toekomst. Als dit het geval is, is het een goed idee om hier eerlijk over te zijn. Verzekeringsmaatschappijen moeten immers op de hoogte zijn van geplande ingrepen. De vragen die gesteld worden, moeten echter wel correct zijn. Vragen of men in de toekomst een genderbevestigende behandeling wil laten uitvoeren of niet, indien er nog geen afspraak vastligt, is directe discriminatie. Dit is gebaseerd op de valse assumptie dat elke transgender persoon met genderdysforie nood heeft aan een genderbevestigende behandeling. Indien de diagnose genderdysforie (nog) niet is vastgesteld mag je hier dus over zwijgen.

    Let op: het is aangewezen je verzekeringspolis goed na te lezen om discussies achteraf te vermijden. Met betrekking tot het afsluiten van een ziekteverzekering en/of terugbetaling word je in volgende situaties onterecht benadeeld. Er wordt in deze gevallen aangeraden klacht in te dienen:

    • Weigering of uitsluiting waarbij ‘genderdysforie’, ‘genderidentiteitsstoornis’, ‘transgenderisme’, ‘transseksualiteit’, of andere bewoording, als reden wordt gegeven
    • Een aangerekende bijpremie voor niet-bestaand risico
    • Terugbetalingsweigering omdat je informatie zou hebben achtergehouden op het moment dat de verzekering werd aangegaan
    • men argumenteert dat een genderbevestigende behandeling een esthetische ingreep is

    Raadpleeg ook de brochure ‘een hospitalisatieverzekering afsluiten: tips voor transgender personen’ van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) (PDF).

    Bronnen

    Laatste update van deze pagina op 08/04/2021.