fertiliteit

Gezien de langdurige hormonale behandeling en/of de chirurgische ingrepen zijn vele transgender personen de facto niet langer vruchtbaar. Toch zijn er opties voor transgender personen om op andere manieren kinderen te krijgen, zoals adoptie of fertiliteitsbehandelingen. Voor deze fertiliteitsbehandeling kunnen transgender personen, vooraleer zij een medische transitie aanvatten, indien gewenst ook eigen gameten (zaadcellen, eicellen) laten invriezen. Uit onderzoek blijkt een deel van de Vlaamse transgender populatie niet van deze mogelijkheid tot invriezen op de hoogte te zijn (8.6% van de transvrouwen en 20.7% van de transmannen) (Motmans et al., 2011 ).

Fertiliteitspreservatie bij transmannen

Transmannen kunnen eicellen laten invriezen, maar hiervoor is wel hormonale stimulatie met vrouwelijke hormonen gedurende een drietal weken nodig. Een eicelpunctie wordt preferentieel uitgevoerd vanaf 18 jaar en vindt liefst voor de start van de hormoonbehandeling plaats. Als de hormoonbehandeling al gestart is, moet deze tijdelijk worden stopgezet, gedurende zo’n 3 tot 6 maand.  Om eicellen in te kunnen vriezen, dient de transman een ovariële stimulatie te ondergaan. Tijdens deze procedure worden er vrouwelijke hormonen toegediend, waardoor er meerdere eicellen kunnen rijpen. De opvolging van deze ovariële stimulatie gebeurt via vaginale echomonitoring en voor veel transmannen is dit psychologisch en emotioneel een moeilijk traject. Er kan ook ovarieel weefsel ingevroren worden en dit reeds onder de leeftijd van 18 jaar. Vaak wordt het gedaan op het moment van de transitiechirurgie. Echter, het toekomstig gebruik van dit weefsel is experimenteel. Tijdens het invriezen van ovarieel weefsel worden soms ook onrijpe eicellen gevonden, die in het laboratorium uitgerijpt kunnen worden en vervolgens ingevroren. Of deze uitgerijpte eicellen ook kunnen bevrucht worden tot normale embryo’s is op dit ogenblik nog in onderzoeksfase in het UZ Gent.

Fertiliteitsbehandeling

Wanneer een transman een vrouwelijke partner heeft, is de behandeling in feite gelijk aan de behandeling van een cisgender heteroseksueel koppel waarvan de man onvruchtbaar is. Indien de partner vrouwelijk is, kunnen de ingevroren eicellen van de transman gebruikt worden voor in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI) met een zaadstaal afkomstig van een anonieme of gekende spermadonor. Een transman wiens vrouwelijke partner bevalt van een kind verwekt via donorinseminatie, kan normaalgezien het kind officieel erkennen als het zijne en wordt aldus op de geboorteakte als vader genoteerd (net zoals een onvruchtbare biologische man wiens vrouw bevalt via donorinseminatie).

Indien de transman een mannelijk partner heeft, dan kan het zaadstaal van de partner gebruikt worden voor de bevruchting van de ingevroren eicellen. Hierdoor wordt een kind geboren dat met beide ouders biologische verwant is, echter hier is ook een draagmoeder voor nodig. Een transvrouw en een transman die nog geen geslachtsaanpassende behandeling ondergingen kunnen in principe samen op natuurlijke wijze een kind verwekken.

Waar kan je hiervoor terecht? 

Het is ons niet bekend hoe (on)toegankelijk infertiliteitsklinieken in België zijn wanneer één van beide ouders transgender is, en waar en onder welke voorwaarden deze koppels in aanmerking komen voor een fertiliteitsbehandeling. Het kan zijn dat sommige medische experts in fertiliteitsklinieken kritiek hebben op de ethische aspecten van de mogelijkheid tot het krijgen van kinderen na een geslachtsverandering, waarbij men enige terughoudendheid heeft omdat men niet weet wat de impact is van het hebben van een trans ouder op het welzijn van het kind (Wierckx et al., 2012). Tot op heden is er hier weinig onderzoek naar, maar de weinige bestaande studies vinden géén bewijs dat het hebben van een trans ouder een negatieve invloed zou hebben op de ontwikkeling van het kind.

Sinds 2003 staat het Ethisch Comité van het UZ Gent toe dat sperma van transvrouwen wordt bewaard en gebruikt. Koppels die zich in het UZ Gent aanmelden voor een fertiliteitsbehandeling, waarvan één van beide partners transgender is, worden op dezelfde manier behandeld als bijvoorbeeld lesbische koppels, alleenstaanden, draagmoeders, … met name via psychologische screening, multidisciplinaire beoordeling en, indien nodig, advies van het ethisch comité. Aanvragen worden normaliter besproken met het voltallige genderteam indien patiënten daar zijn gekend, en fertiliteitsbehandelingen worden in principe niet gedaan tijdens een transitieproces, maar wel ervoor of erna.

Kostprijs (Let op! dit zijn richtprijzen)

Eén spermastaal laten invriezen kost ongeveer 100 euro. Vaak worden meerdere stalen ingevroren. Indien men bijvoorbeeld drie stalen laat invriezen, kost dit ongeveer (3 maal 100) 300 euro. Dit is de kostprijs voor één jaar. Per jaar extra één of meerdere zaadstalen laten invriezen, kost ongeveer 100 euro (niet per staal, maar per invriezingsjaar). Als men bijvoorbeeld drie stalen één jaar extra wil laten invriezen, kost dit 100 euro. Spermastalen kunnen maximum 10 jaar worden ingevroren.

Bronnen

  • Motmans, J., Meier, P., & T’Sjoen, G. (2011). De levenskwaliteit van transgenders in Vlaanderen. Antwerpen: Steunpunt Gelijkekansenbeleid.
  • Wierckx, K., Van Caenegem, E., Pennings, G., Elaut, E., Dedecker, D., Van de Peer, F., Weyers, S., De Sutter, P., & T’Sjoen, G. (2012). Reproductive wish in transsexual men. Human Reproduction, 27(2), 483-487.
  • Lierman, S., Tilleman, K., & De Sutter, P. (2015). Kinderwens bij transgenders? Wetenschap biedt nieuw mogelijkheden. Analyse: vakblad voor biomedisch laboratoriummedewerkers., 70(5), 139-143.