metadoioplastie

Bij een metadoioplastie wordt de door hormoongebruik gegroeide clitoris gebruikt om een kleine penis te maken. De clitoris wordt hierbij hoger geplaatst en de plasbuis wordt verlengd tot op de tip van de clitoris, waardoor een micropenis ontstaat. De metadioplastie kan ook zonder plasbuisverlenging worden uitgevoerd. De finale functionaliteit wordt bepaald door de lengte van de clitoris, die zeer wisselend kan zijn. Bij sommige personen groeit de clitoris door testosterongebruik fors, zodat staand plassen bij reconstructie mogelijk wordt. Bij meer dan de helft is dit echter niet het geval. Wegens de beperkte grootte van deze penis is penetratie tijdens seksueel contact doorgaans niet mogelijk, maar een groot voordeel is wel het volledige behoud van de oorspronkelijke seksuele mogelijkheden. Meer informatie over seksualiteit en veilig vrijen na metadoioplastie vind je onder ‘seksualiteit‘.

Het is mogelijk om na een metadoioplastie op een later moment alsnog te kiezen voor een falloplastie (‘secundaire falloplastie’). Dit is echter af te raden aangezien er hierdoor twee keer een kans op postoperatieve complicaties ontstaat, maar sommige personen wensen uiteindelijk toch een grotere penis of de mogelijkheid om penetratieve seks te kunnen hebben of om rechtstaand te kunnen plassen (Waterschoot et al., 2021; Al-Tamimi et al., 2019).

Voor wie

Om in aanmerking te komen voor een metadoioplastie dient men volwassen (18+) te zijn, in goede gezondheid te verkeren, minstens 6 maanden niet te roken en een BMI tussen de 18 en 30 te hebben. Verder wordt er vooraf gecontroleerd door de uroloog of de plasfunctie in orde is. Indien er blaasproblemen zijn, dienen deze eerst aangepakt te worden.

Hoewel heel wat personen voorafgaand aan een metadoioplastie een hysterectomie ondergaan, is dit geen voorwaarde voor een metadoioplastie. Ook een vaginectomie (chirurgische ingreep waarbij de schede of het geboortekanaal gedeeltelijk of volledig verwijderd wordt) is geen voorwaarde zolang er niet gekozen wordt voor een plasbuisverlenging. Er kan voor gekozen worden om de vagina volwaardig de laten zitten zodat vaginaal gepenetreerd worden nog steeds mogelijk is, of voor een verkleining van de vaginale opening zodat deze bijna niet meer zichtbaar is. Als je de grote vagina ingang wil behouden dient na de operatie wel wekelijks gedilateerd te worden om de nieuw aangelegde verbinding met de huid niet te laten vernauwen.

Complicaties

Over het algemeen is het risico op complicaties na een metadoioplastie kleiner dan bij een falloplastie (bijv. geen problemen met de huidflap modelijk of de donorsite). De mate en mogelijke ernst van de complicaties is voornamelijk afhankelijk van welke stappen je wel en niet wil ondernemen bij het uitvoeren van de metadoioplastie.

Als je ervoor kiest om een plasbuisverlenging te laten uitvoeren komen zowel fistels (kanaalvormige zweer) als plasbuisvernauwingen voor in ongeveer 50% van de gevallen. Dit is een belangrijke factor die verklaart waarom in 75% van de gevallen er één of meerdere bijkomende chirurgische ingrepen nodig zijn. Als je niet voor een plasbuisverlenging kiest en er dus een plasgaatje tussen de penis en de anus wordt gemaakt, is er een kans van 5% dat deze verbinding met de huid vernauwt en er een heroperatie nodig is.

Als je ervoor kiest om de vaginectomie (verwijdering van de vagina of schede) uit te laten voeren is er een verhoogd risico op bloedverlies tijdens en kort na de operatie. In de overgrote meerderheid van de gevallen is dit niet erg. Als er echter een grote bloedklonter onder in de buik ontstaat op de plaats waar de vagina heeft gezeten is er een verhoogde kans dat deze infecteert. Hiervoor is dan antibiotica of een heroperatie nodig. Een ernstige maar zeer zelden voorkomende complicatie van de vaginectomie is een beschadiging van de darmwand waardoor er tijdelijk een stoma nodig is. De opname in het ziekenhuis kan daardoor met meerdere weken verlengd worden.

Voordelen van de metadoioplastie ingreep zijn dat er gewoonlijk geen littekens zichtbaar zijn in de genitale zone en dat er ook geen donorsite wordt gebruikt waar littekens blijvend zichtbaar zijn (zoals de voorarm of het dijbeen bij falloplastie).

Mocht je na een metadoioplastie alsnog opteren voor een falloplastie, dan is het zo dat het risico op complicaties niet verkleint, maar ook niet vergroot zolang je geen plasbuisverlenging laat uitvoeren (Waterschoot et al. 2021, Al-Tamimi et al. 2019). Als je twee keer een plasbuisverlenging laat uitvoeren heb je twee keer het risico op fistels en plasbuisvernauwingen. Je moet er dus in dat geval rekening mee houden dat er voor beide operaties complicaties kunnen optreden waardoor de kans dat er heroperaties nodig zullen zijn sterk toeneemt.

Gevolgen voor de beleving van seksualiteit

De penis na metadoioplastie is over het algemeen te klein om te penetreren. Wel kan de penis bij seksuele opwinding een natuurlijke erectie bekomen. Doordat het eigen genitaal weefsel gebruikt wordt, blijft de genitale gevoeligheid zo maximaal mogelijk bewaard en de mogelijkheid tot het krijgen van een orgasme blijft zo veel mogelijk behouden. Er worden verschillende hulpstukken ontwikkeld die de seksuele ervaring na een metadoioplastie kunnen verbeteren, zie hiervoor de pagina over hulpstukken voor in bed.

Er zijn ondertussen ook erectieprothesen voor een metadoioplastie op de markt, maar deze worden in België tot nu toe niet gebruikt en afgeraden gezien het hoge risico op complicaties. Mocht je hier interesse in hebben, bespreek het dan met je arts.

Scrotoplastie

Er wordt steeds meer aandacht besteed aan de constructie van een zo ‘normaal’ mogelijk ogend scrotum of balzak, hetgeen samen met de metadoioplastie plaatsvindt. Hiervoor gebruikt men weefsel van de buitenste schaamlippen dat naar voren wordt verplaatst en gedraaid om de balzak op de juiste plaats (voor de benen) te krijgen. Let wel, er wordt hierbij een lege balzak gemaakt aangezien er geen teelballen geconstrueerd kunnen worden. Eventueel kan onderhuids vetweefsel van de venusheuvel gebruikt worden om de balzak op te vullen. Na verloop van tijd krimpt dit weefsel meestal gedeeltelijk, waardoor het scrotum in sommige gevallen terug wat leger lijkt te zijn.

Ten vroegste 1 jaar na de scrotoplastie kunnen teelbalprothesen geplaatst worden om de balzak op te vullen.

Opname duur en herstel

De gemiddelde opnameduur voor deze ingreep bedraagt ongeveer 5 dagen. De eerste 14 dagen na de operatie mag je niet zwemmen of in bad omdat de huid niet te week mag worden. Verder mag je ongeveer zes weken geen zware fysieke arbeid verrichten of sporten. Hoelang men arbeidsongeschikt is, is afhankelijk van het beroep. Bespreek dit vooraf met de arts.

Kostprijs

Het ziekenfonds betaalt ongeveer 90% van de kosten voor de ingreep terug. Voor het ziekenhuis zijn daarmee niet alle kosten gedekt. Daarom rekent het ziekenhuis de patiënt een eigen bijdrage van ongeveer 1.130 euro aan voor de metadoioplastie, inclusief remgeld en opleg voor medicatie. Meer informatie over de kostprijs vind je hier.

Bronnen

  • Al-Tamimi M, Pigot GL, van der Sluis WB, van de Grift TC, van Moorselaar RJA, Mullender MG, Weigert R, Buncamper ME, Özer M, de Haseth KB, Djordjevic ML, Salgado CJ, Belanger M, Suominen S, Kolehmainen M, Santucci RA, Crane CN, Claes KEY, Monstrey S, Bouman MB. The Surgical Techniques and Outcomes of Secondary Phalloplasty After Metoidioplasty in Transgender Men: An International, Multi-Center Case Series. J Sex Med. 2019 Nov;16(11):1849-1859.
  • Hage, J. & Van Turnhout, A. (2006). Long-Term Outcome of Metaidoioplasty in 70 Female-to-Male Transsexuals. Annals of Plastic Surgery, 57, 3, 312-316.
  • Monstrey, S., Ceulemans, P. & Hoebeke, P. (2011). Sex Reassignment Surgery in the Female-to-Male Transsexual. Seminars in Plastic Surgery, 25, 3.
  • Selvaggi, G. & Bellringer, J. (2011). Gender reassignment surgery: an overview. Nature reviews urology.
  • Selvaggi, G., Hoebeke, P., Ceulemans, P., Hamdi, M., Van Landuyt, K., Blondeel, P., De Cuypere, G. & Monstrey, S. (2009). Scrotal Reconstruction in Female-to-Male Transsexuals: A Novel Scrotoplasty. Plastic and Reconstructive Surgery, 123, 6, 1710-1718.
  • Spinoit, A.-F., Roth, J., Waterschoot, M., Hoebeke, P., Monstrey, S., Buncamper, M., … Lumen, N. (2020). Metoidioplasty followed by secondary phalloplasty : the way to fewer complications? EUROPEAN UROLOGY OPEN SCIENCE19(Supplement 2), e2403–e2403.
  • Waterschoot, M., Hoebeke, P., Verla, W., Spinoit, A. F., Waterloos, M., Sinatti, C., … & Lumen, N. (2021). Urethral Complications After Metoidioplasty for Genital Gender Affirming Surgery. The Journal of Sexual Medicine18(7), 1271-1279.

Laatste update van deze pagina op 10/02/2021.